Hemoroid (Basur)

Hemoroit nedir?

Makat kanalının iç yüzünde, kapanmaya yardımcı olan damar yastıkçıkları bulunur. Bu yapılar herkeste vardır ve olağandır. Damarların genişleyip destek dokusunun gevşemesiyle şikâyet vermeye başlarlar.

Yerleşimine göre iki gruba ayrılır:

İç hemoroit. Makat kanalının ağrı duyusu az olan üst bölümünde yer alır. Başlıca bulgusu kanamadır. Büyüdükçe dışarı doğru sarkabilir.

Dış hemoroit. Makat girişinde, ağrı duyusu yoğun olan cilde yakın bölgede bulunur. Şişlik ve rahatsızlık hissi ön plandadır.

İç hemoroitler sarkma durumuna göre dört derecede değerlendirilir:

Birinci derece. Dışarı çıkmaz. Yalnızca kanama görülür.

İkinci derece. Dışkılarken dışarı çıkar, kendiliğinden geri girer.

Üçüncü derece. Dışarı çıkar, elle geri itilmesi gerekir.

Dördüncü derece. Sürekli dışarıdadır ve geri itilemez.

Bu derecelendirme tedavi seçeneğini belirleyen temel başlıktır. Erken derecelerde girişimsel olmayan yaklaşımlar öne çıkar.

Dış hemoroitte ani ağrı neden olur?

Dış hemoroit içindeki damarda pıhtı oluştuğunda tablo ani başlar. Makat girişinde sert, mor renkli ve dokunmakla çok hassas bir şişlik ortaya çıkar. Buna trombozlu dış hemoroit denir. Şikâyetler ilk günlerde en yoğundur ve erken başvuruda seçenekler daha geniştir.

Neden gelişir?

Hemoroit gelişiminde karın içi basıncını artıran ve destek dokusunu zorlayan etkenler rol oynar. Çoğunlukla birden çok etken bir aradadır.

Sık karşılaşılan başlıklar şunlardır:

• Uzun süren kabızlık ve dışkılarken ıkınma
• Tuvalette telefonla uzun süre oturma alışkanlığı
• Lifli gıdaların az tüketilmesi
• Günlük su alımının yetersiz olması
• Uzun süren ishal atakları
• Gebelik ve doğum süreci
• Aşırı kilo
• Uzun süre ayakta veya oturarak çalışma
• Ağır kaldırmayı gerektiren işler
• Ailesel yatkınlık
• İlerleyen yaşla birlikte destek dokusunun gevşemesi

Bu etkenlerin çoğu değiştirilebilir. Bu nedenle tedavinin ilk basamağı her zaman yaşam düzeninin gözden geçirilmesidir.

Şikâyetlerin yılın belirli dönemlerinde artması sıktır. Beslenme düzeninin bozulduğu ve hareketin azaldığı dönemler bu artışta etkilidir.

Hangi belirtiler görülür?

Belirtiler hemoroidin türüne ve derecesine göre değişir. Bir bölüm kişide uzun süre hiçbir şikâyet olmaz.

En sık görülen bulgular:

• Dışkılama sırasında parlak kırmızı kanama
• Tuvalet kâğıdında veya klozette kan görülmesi
• Dışkılarken dışarı çıkan yumuşak dolgunluk
• Makat çevresinde kaşıntı ve ıslaklık hissi
• Oturmakla artan rahatsızlık
• Tuvalet sonrası tam boşalmama hissi
• Makat girişinde ele gelen şişlik
• İç çamaşırda leke ve akıntı

İç hemoroitte ağrı çoğunlukla ön planda değildir. Belirgin ağrı varlığında makat çatlağı ve iltihabi tablolar da düşünülür.

Trombozlu dış hemoroitte tablo farklıdır. Ani başlayan yoğun ağrı, oturmayı güçleştiren sert şişlik ve morarma görülür.

Uzun süren kanama, kansızlığa yol açabilir. Halsizlik, çabuk yorulma ve solukluk bu tabloya eşlik edebilir.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda değerlendirme yapılmalıdır:

• Makattan gelen her yeni kanama
• Bir haftadan uzun süren şikâyetler
• Elle geri itilemeyen sarkma
• Ani başlayan ve giderek artan ağrı
• Dışkılama düzeninde belirgin değişiklik
• Dışkıda koyu renk veya mukus görülmesi
• Halsizlik ve solukluk eklenmesi
• Ellinci yaştan sonra ilk kez ortaya çıkan kanama

Kanamanın bol olması, buna baş dönmesi veya bayılma hissinin eşlik etmesi acil değerlendirme gerektirir. Bu durumda vakit kaybedilmemelidir.

Ailesinde kalın bağırsak kanseri bulunan kişilerde kanama daha ayrıntılı incelenir. Bu grupta kolonoskopi eşiği düşük tutulur.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme ayrıntılı sorgulamayla başlar. Dışkılama düzeni, kanamanın özelliği, ağrının niteliği ve beslenme alışkanlıkları kaydedilir.

Muayenede makat çevresi incelenir, parmakla makat muayenesi yapılır. Makat kanalının iç yüzü anoskopi ile görülür. Bulguya göre kalın bağırsağın incelenmesi planlanabilir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Yaşam düzeni değişikliği. Lif alımının artırılması, günlük su tüketiminin yükseltilmesi ve tuvalet süresinin kısaltılması ilk basamaktır. Her derecede uygulanır.

İlaç tedavisi. Dışkı yumuşatıcılar, damar desteği sağlayan ilaçlar ve bölgesel kremler kullanılabilir. Kullanım süresi hekim tarafından belirlenir.

Lastik bant ligasyonu. Birinci ve ikinci derece iç hemoroitlerde uygulanan ofis işlemidir. Ayrıntılar lastik bant ile hemoroit tedavisi sayfasındadır.

Lazer ile tedavi. Hemoroit dokusunun içeriden küçültülmesi esasına dayanır. Süreç hemoroit lazer tedavisi sayfasında anlatılmıştır.

Stapler yöntemi. Sarkan dokunun yukarı çekilmesini hedefler. Ayrıntılar stapler ile hemoroit ameliyatı sayfasındadır.

Klasik cerrahi. İleri derece ve dış bileşeni belirgin olgularda uygulanır. Doku çıkarılarak kalıcı sonuç hedeflenir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular