Meme Kanseri Cerrahisi

Meme kanseri cerrahisi nedir?

Meme kanseri tedavisi tek bir işlemden oluşmaz. Cerrahi, bu tedavinin merkezinde yer alan ama tek başına yeterli olmayan basamağıdır. Amaç tümörü sağlam doku sınırıyla birlikte çıkarmak ve hastalığın koltuk altına yayılıp yayılmadığını belirlemektir.

Cerrahi iki ayrı başlıkta planlanır. Birincisi memeye yönelik girişimdir: memenin bir bölümü çıkarılır ya da memenin tamamı alınır. İkincisi koltuk altına yönelik değerlendirmedir; burada lenf düğümlerinin durumu incelenir.

Bu iki başlık birbirinden bağımsız karar verilen konulardır. Memenin korunduğu bir ameliyatta koltuk altı geniş biçimde değerlendirilebilir; tersine, memenin alındığı bir ameliyatta koltuk altına yalnızca sınırlı bir girişim yapılabilir.

Ameliyat neden tek başına yeterli değildir?

Meme kanseri yalnızca memede bulunan bir hastalık değildir. Hücreler kan ve lenf yoluyla vücudun başka bölgelerine ulaşmış olabilir. Bu nedenle cerrahiye ışın tedavisi, ilaç tedavileri veya her ikisi eklenir. Ek tedavi kararı ameliyat sonrası çıkan patoloji raporuna dayanır.

Neyi sağlar, neyi sağlamaz?

Cerrahi girişim, hastalığın memedeki kısmının çıkarılmasını sağlar. Ayrıca patoloji incelemesi için gerekli dokuyu sunar; tümörün tipi, derecesi, hormon reseptör durumu ve lenf düğümü tutulumu bu inceleme sonucunda netleşir. Sonraki tedavinin bütün planı bu rapora dayanır.

Cerrahi tek başına hastalığın tekrarlamayacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde, memenin tamamının alınması her olguda daha iyi bir sonuç vermez. Uygun seçilmiş olgularda meme koruyucu cerrahi ile ışın tedavisinin birlikte uygulanması, meme alma ameliyatıyla benzer sağkalım sonuçları verir.

Ameliyat sonrasında meme görünümünde değişiklik beklenir. Bu değişikliğin düzeyi uygulanan yönteme, çıkarılan doku miktarına ve onarım yapılıp yapılmadığına bağlıdır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.

Kimler için uygun?

Yöntem seçiminde şu başlıklar birlikte değerlendirilir:

• Tümörün büyüklüğü ve meme hacmiyle olan oranı
• Tümörün meme içindeki yerleşimi ve odak sayısı
• Görüntülemede saptanan yaygın mikrokalsifikasyon varlığı
• Biyopsi sonucundaki tümör tipi ve derecesi
• Koltuk altı lenf düğümlerinin muayene ve görüntüleme bulgusu
• Daha önce aynı bölgeye ışın tedavisi uygulanıp uygulanmadığı
• Genetik yatkınlık taşıyıcılığı
• Kişinin ışın tedavisini tamamlayabilecek durumda olması
• Kişinin tercihi

Meme koruyucu cerrahi şu durumlarda uygun olmayabilir:

• Memenin farklı çeyreklerinde birden fazla odak bulunması
• Yaygın mikrokalsifikasyon saptanması
• Tümörün meme hacmine oranının yüksek olması
• Aynı memeye daha önce ışın tedavisi uygulanmış olması
• Gebeliğin ışın tedavisine engel olduğu dönemler

Ameliyat şu durumlarda ertelenir veya planı değiştirilir: kontrol altına alınmamış ciddi kalp veya akciğer hastalığı, aktif enfeksiyon ve genel anesteziye uygun olmayan genel durum.

İşlem nasıl yapılır?

Ameliyat öncesi hazırlık, tanı aşamasının tamamlanmasıyla başlar. Görüntüleme, biyopsi sonucu ve gereken olgularda ek tetkikler tamamlanır. Kan tetkikleri ve anestezi değerlendirmesi yapılır. Elle hissedilmeyen tümörlerde ameliyattan önce işaretleme uygulanır.

Ameliyat günü sırasıyla şu adımlar izlenir:

1. Genel anestezi uygulanır.
2. Planlanan kesi yeri işaretlenir; yerleşim izin verdiğinde meme sınırına yakın gizli kesiler tercih edilir.
3. Memeye yönelik girişim yapılır: tümörlü bölüm veya memenin tamamı çıkarılır.
4. Çıkarılan dokunun sınırları işaretlenerek patolojiye gönderilir.
5. Koltuk altı değerlendirmesi yapılır; önce sentinel lenf düğümü incelenir.
6. Gerekli olgularda koltuk altı lenf düğümleri daha geniş biçimde çıkarılır.
7. Onarım planlanmışsa aynı seansta uygulanır.
8. Kanama kontrolü yapılır, dren yerleştirilir ve katmanlar kapatılır.

Toplam süre çoğu olguda bir ile üç saat arasındadır. Onarım eklendiğinde süre uzar.

Meme dokusunun bir bölümü çıkarılırken görünümün korunmasına yönelik teknikler kullanılabilir. Bu yaklaşım onkoplastik meme cerrahisi başlığında ele alınır.

İyileşme süreci

İlk gün ağrı kontrolü ve kol pozisyonu ön plandadır. Kol tamamen hareketsiz bırakılmaz; hekimin belirlediği sınırlar içinde erken hareket önerilir.

Dren takılan olgularda dren, günlük gelen sıvı miktarı azaldığında alınır. Bu süre genellikle birkaç gündür. Pansuman ve yara kontrolü düzenli yapılır.

İyileşme döneminde izlenen başlıklar şunlardır:

• Yara yerinde kızarıklık, akıntı veya ısı artışı
• Kolda şişlik veya gerginlik hissi
• Omuz hareket açıklığındaki değişim
• Ameliyat bölgesinde sıvı toplanması

Omuz egzersizleri kademeli olarak artırılır. Ağır kaldırma ve zorlayıcı hareketler ilk haftalarda ertelenir. Günlük hayata dönüş çoğu olguda bir ile üç hafta arasında olur; masa başı işlere dönüş daha erken mümkündür.

Patoloji sonucu genellikle bir ile iki hafta içinde çıkar. Konsey bu sonuca göre ek tedavi planını belirler. Meme onarımı ikinci aşamada planlanmışsa zamanlaması bu planla birlikte kararlaştırılır; ayrıntılar meme rekonstrüksiyonu sayfasındadır.

Riskler ve olası komplikasyonlar

Meme kanseri cerrahisi, genel anestezi altında yapılan bir ameliyattır ve her ameliyat gibi risk taşır.

Erken dönemde görülebilecek durumlar:

• Kanama ve ameliyat bölgesinde kan toplanması
• Yara yeri enfeksiyonu
• Ameliyat bölgesinde berrak sıvı toplanması
• Yara iyileşmesinde gecikme
• Genel anesteziye bağlı istenmeyen etkiler

Geç dönemde görülebilecek durumlar:

• Kolda şişlik; özellikle koltuk altı lenf düğümleri geniş biçimde çıkarıldığında
• Koltuk altı ve kol iç yüzünde uyuşukluk veya his değişikliği
• Omuz hareketlerinde kısıtlılık
• Ameliyat izinin beklenenden belirgin olması
• Meme görünümünde asimetri

Ateş, artan ağrı, yara yerinden akıntı, kolda hızlı gelişen şişlik veya nefes darlığı durumunda vakit kaybetmeden başvurulmalıdır.

Riskin azaltılmasında ameliyat öncesi hazırlığın eksiksiz tamamlanması, erken hareket, egzersiz programına uyum ve düzenli kontroller belirleyicidir.

Sık sorulan sorular