Sistosel

Sistosel nedir?

Pelvik taban, leğen kemiği içindeki organları alttan destekleyen kas ve bağ dokusu ağıdır. Mesane, rahim ve rektum bu ağ üzerinde durur.

Destek dokusu zayıfladığında organlar aşağı doğru iner. Mesanenin öne doğru sarkmasına sistosel denir.

Pelvik taban üç bölüm hâlinde değerlendirilir:

Ön bölüm. Mesane ve idrar yolunu içerir. Buradaki sarkma sistosel olarak adlandırılır.

Orta bölüm. Rahim ve vajina üst bölümünü içerir. Buradaki sarkma ayrı değerlendirilir.

Arka bölüm. Rektumu içerir. Buradaki sarkma rektosel olarak adlandırılır.

Bir bölümdeki sarkma sıklıkla diğer bölümlere de eşlik eder. Bu nedenle değerlendirme bütünlüklü yapılır.

Sarkma neden ayakta dururken artar?

Yatar durumda karın içi basınç düşüktür. Organlar destek dokusu üzerinde daha az yük oluşturur.

Ayakta durmakla yerçekimi etkisi eklenir ve basınç artar. Uzun süre ayakta kalmak, ağır kaldırmak ve öksürmek bu yükü daha da yükseltir. Bu nedenle yakınmalar gün içinde artar ve akşam saatlerinde belirginleşir.

Neden gelişir?

Tek bir neden gösterilemez. Destek dokusunun zayıflaması ve karın içi basıncın artması birlikte rol oynar.

Bilinen risk etkenleri şunlardır:

• Doğumlara bağlı pelvik taban zayıflığı
• Zorlu ve uzun süren doğum eylemi
• Uzun süreli kabızlık ve ıkınma
• Ağır kaldırmayı gerektiren çalışma düzeni
• Menopoz sonrası doku desteğinin azalması
• Aşırı kilo
• Sürekli öksürüğe yol açan hastalıklar
• Daha önce geçirilmiş pelvik ameliyatlar
• Bağ dokusu esnekliğini etkileyen kalıtsal özellikler
• İleri yaş

Risk etkeni taşımak sarkmanın gelişeceği anlamına gelmez. Aynı biçimde, hiçbir risk etkeni taşımayan kişilerde de sarkma görülebilir.

Kabızlığın düzeltilmesi bu tabloda hem koruyucu hem de destekleyici bir adımdır. Ayrıntılar kabızlık sayfasında anlatılmıştır.

Hangi belirtiler görülür?

Hafif sarkmalar çoğunlukla yakınmaya yol açmaz. Bulgular sarkma ilerledikçe belirginleşir.

Görülebilecek bulgular:

• Kasıkta ve leğen bölgesinde baskı hissi
• Ayakta durunca artan dolgunluk hissi
• Vajina girişinde ele gelen yumuşak kabarıklık
• İdrarı tam boşaltamama duygusu
• Sık idrara çıkma
• İdrar akışının zayıflaması
• Öksürük ve ıkınma sırasında idrar kaçırma
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
• Bel bölgesinde ağrı
• Cinsel yaşamda rahatsızlık

Yakınmalar gün içinde artar ve dinlenmekle azalır. Bu değişim tabloya özgü bir bulgudur.

Bu bulguların hiçbiri tek başına tanı koydurmaz. Aynı bulgular idrar yolu enfeksiyonunda ve mesane işlev bozukluklarında da görülür.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Vajina girişinde ele gelen kabarıklık
• Leğen bölgesinde geçmeyen baskı hissi
• İdrarı boşaltmakta zorlanma
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
• Günlük yaşamı etkileyen idrar kaçırma
• Aynı dönemde ortaya çıkan dışkılama zorluğu
• Uzun süren kabızlık ile birlikte gelen dolgunluk hissi

İdrarın hiç yapılamaması acil bir tablodur. Bu durumda vakit kaybedilmemelidir.

Ön ve arka bölüm sarkmaları çoğunlukla birlikte bulunur. Bu nedenle değerlendirme her iki bölümü de kapsar.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme ayrıntılı öyküyle başlar. Doğum sayısı, kabızlık, öksürük ve çalışma düzeni kaydedilir.

Muayene sırasında sarkmanın derecesi belirlenir. Ikınma sırasında bakılarak değişim izlenir. Pelvik tabanın diğer bölümleri de incelenir.

İdrar tetkiki yapılır ve gerektiğinde boşaltma sonrası kalan idrar ölçülür. Seçilmiş olgularda ileri görüntüleme ve mesane işlev testleri eklenir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

İzlem. Yakınmaya yol açmayan hafif sarkmalarda tercih edilir. Düzenli değerlendirme planlanır.

Pelvik taban egzersizleri. Kas desteğinin güçlendirilmesine yöneliktir. Hafif ve orta dereceli sarkmalarda ilk basamaktır.

Yaşam düzeninin değiştirilmesi. Kilo denetimi, kabızlığın giderilmesi ve ağır kaldırmanın azaltılması önerilir.

Halka desteği. Vajina içine yerleştirilen bir gereçle sarkma desteklenir. Cerrahi düşünülmeyen hastalarda seçenek olur.

Bölgesel destek tedavileri. Menopoz sonrası dönemde doku desteğini artırmaya yönelik seçenekler değerlendirilir.

Cerrahi. Yakınmaları belirgin olan hastalarda gündeme gelir. Onarım jinekoloji ve üroloji tarafından planlanır.

Birlikte planlama. Arka bölümde de sarkma varsa cerrahi birlikte düzenlenir. Ayrıntılar rektosel sayfasındadır.

Tedavi kararı yakınmanın günlük yaşama etkisine göre verilir. Sarkmanın derecesi tek başına belirleyici değildir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular