Mastit ve Meme Enfeksiyonu

Mastit nedir?

Mastit, meme dokusunun iltihaplanmasıdır. Tablo her zaman bakteriyel enfeksiyonla başlamaz. Süt akımındaki tıkanıklık dokuda basınç ve enflamasyon yaratır; bu zeminde bakteri çoğalması eklenebilir.

İki ana biçimi vardır:

Emzirme dönemine bağlı mastit. En sık görülen biçimdir. Doğum sonrası ilk haftalarda ortaya çıkar. Süt akımının yeterince sağlanamaması belirleyicidir. Ayrıntılar lohusa mastiti sayfasındadır.

Emzirmeyle ilgisi olmayan mastit. Meme başı çevresindeki süt kanallarının yapısındaki bozulmayla ilişkilidir. Sigara kullanımı bu tabloda öne çıkan etkendir. Tekrarlama eğilimi daha yüksektir.

Tedavi edilmeyen veya yanıt vermeyen olgularda dokuda irin birikir ve apse gelişir. Apse, sınırları belirgin ve dalgalanma hissi veren bir şişlik olarak hissedilir.

Granülomatöz mastitten farkı nedir?

Granülomatöz mastit, bakteriyel enfeksiyondan farklı bir mekanizmayla gelişen ve doku incelemesiyle tanınan ayrı bir tablodur. Antibiyotiğe yanıt vermez ve tekrarlayan seyir gösterir. Ayrıntılar granülomatöz mastit sayfasında ele alınmıştır.

Neden gelişir?

Temel mekanizma iki başlıkta toplanır: süt akımının engellenmesi ve bakterinin dokuya ulaşması.

Katkıda bulunan etkenler şunlardır:

• Emzirme aralarının uzaması veya memenin tam boşaltılamaması
• Bebeğin memeyi doğru kavrayamaması
• Meme başında çatlak veya yara bulunması
• Sıkı sütyen veya dar giysiyle memeye basınç uygulanması
• Sigara kullanımı
• Meme başı delme işlemi
• Şeker hastalığı ve bağışıklığı baskılayan durumlar
• Aşırı yorgunluk ve uykusuzluk

Emzirmeyle ilgisi olmayan biçimde sigara belirleyici etkendir. Sigara, meme başı çevresindeki kanalların yapısını bozar ve tekrarlama olasılığını artırır.

Hangi belirtiler görülür?

Belirtiler genellikle hızlı başlar ve tek memede yoğunlaşır.

Sık görülen bulgular:

• Memenin bir bölümünde kızarıklık
• Dokunmakla belirgin ısı artışı
• Zonklayıcı ağrı ve gerginlik
• Ele gelen ağrılı sertlik
• Ateş, üşüme ve titreme
• Halsizlik ve kas ağrısı
• Koltuk altında hassas şişlik
• Emzirme dönemindeyse süt akımında azalma

Apse geliştiğinde şişlik sınırları belirginleşir ve parmak altında dalgalanma hissi verir. Deri incelmişse akıntı görülebilir.

Şu bulgular tabloyu farklı bir yöne taşır ve ayrı değerlendirme gerektirir:

• Antibiyotiğe rağmen bir hafta içinde düzelmeyen kızarıklık
• Portakal kabuğu görünümü veren yaygın ödem
• Meme başında yeni gelişen içe çekilme
• Emzirme dönemi dışında ortaya çıkan ve tekrarlayan tablo

Bu bulgular enflamatuvar meme kanseri ayrımını gerektirir.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden başvurulmalıdır:

• Memede kızarıklık ve ısı artışının ateşle birlikte bulunması
• Destekleyici önlemlere rağmen yirmi dört saat içinde düzelmeyen şikâyet
• Ağrılı ve giderek büyüyen şişlik
• Deride morarma, incelme veya akıntı
• Genel durumun bozulması, bilinç bulanıklığı
• Emzirme dönemi dışında ortaya çıkan enfeksiyon tablosu
• Aynı bölgede tekrarlayan enfeksiyon

Ateşin yüksek seyretmesi ve halsizliğin artması acil değerlendirme gerektirir. Bu durumlarda vakit kaybedilmemelidir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar. Kızarıklığın sınırları, ısı artışı, şişliğin kıvamı ve koltuk altı incelenir. Ateş ve genel durum kaydedilir.

Görüntülemede ultrason ilk tercihtir. Apse varlığını, boyutunu ve bölme yapısını gösterir. Tabloya göre kan tetkikleri eklenir. Tedaviye yanıt vermeyen olgularda meme biyopsisi ile doku tanısı gündeme gelir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Destekleyici önlemler. Emzirme dönemindeyse memenin düzenli boşaltılması esastır. Emzirme öncesi kısa ılık uygulama akımı kolaylaştırır, sonrasında soğuk uygulama ödemi azaltır. Dinlenme ve sıvı alımı önemlidir. Destek veren, sıkmayan sütyen tercih edilir.

Ağrı ve ateş tedavisi. Emzirme döneminde kullanımı uygun ağrı kesiciler hekim yönlendirmesiyle planlanır.

Antibiyotik tedavisi. Ateş varsa, kızarıklık yayılıyorsa veya destekleyici önlemlerle yirmi dört saat içinde düzelme olmuyorsa başlanır. Tedavi süresi tabloya göre belirlenir ve şikâyet geçse bile yarıda bırakılmaz.

Apsenin boşaltılması. Ultrason eşliğinde iğneyle boşaltma ilk tercihtir. Gerektiğinde ince bir kateter yerleştirilir. Alınan örnek kültüre gönderilir ve antibiyotik buna göre yeniden düzenlenir.

Cerrahi drenaj. Büyük, çok bölmeli veya iğneyle boşaltmaya yanıt vermeyen apselerde uygulanır. Deride incelme ve akıntı varlığında da gündeme gelir.

Tekrarlayan olgularda ek yaklaşım. Sigara bırakma desteği verilir. Kanal yapısındaki sorunlar araştırılır ve tekrarın sürdüğü seçilmiş olgularda ilgili kanal bölümünün çıkarılması değerlendirilir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular