Meme Fibrokistik Değişiklikleri

Fibrokistik değişiklik nedir?

Meme dokusu, üreme çağı boyunca her adet döngüsünde değişime uğrar. Bu değişim sırasında bazı kadınlarda süt kanallarında sıvı birikir ve küçük keseler oluşur. Aynı dönemde bağ dokusunda artış görülebilir.

Bu iki değişikliğin bir arada bulunmasına fibrokistik değişiklik denir. Geçmişte hastalık olarak adlandırılmıştır; ancak üreme çağındaki kadınların büyük bölümünde bir düzeyde görüldüğü için günümüzde normal varyasyon olarak ele alınır.

Tabloda öne çıkan iki bileşen vardır:

Kistler. İçi sıvı dolu keselerdir. Yumuşak, hareketli ve genellikle sınırları belirgin hissedilir. Boyutları adet döngüsüyle değişebilir.

Fibroz. Bağ dokusunun artmasıdır. Elde yaygın sertlik ve düzensiz doku hissi verir. Sınırları belirgin bir kitle oluşturmaz.

Hangi durumda ayrı değerlendirilir?

Fibrokistik değişikliklerin bir bölümü mikroskobik incelemede atipi içerir. Bu alt grup, ileride risk değerlendirmesi açısından ayrı ele alınır. Ayrıntılar kanser öncesi lezyonlar sayfasındadır. Fibrokistik değişikliklerin büyük çoğunluğu bu gruba girmez.

Neden gelişir?

Temel neden hormonal etkidir. Meme dokusu, adet döngüsü boyunca değişen östrojen ve progesteron düzeylerine yanıt verir. Bu yanıtın düzeyi kişiden kişiye farklıdır.

Tabloyu etkileyen başlıklar şunlardır:

• Adet döngüsündeki hormon dalgalanmaları
• Meme dokusunun hormonlara duyarlılığı
• Süt kanallarında sıvı birikimi
• Bağ dokusundaki artış
• Menopoz sonrası hormon tedavisi kullanımı
• Tiroit fonksiyon bozuklukları
• Kilo değişimleri

Şikâyetin şiddetini artırabilecek başlıklar da vardır: yüksek tuz tüketimi, uyku düzensizliği, destek vermeyen sütyen kullanımı ve fiziksel etkinlik azlığı. Bu başlıkların hiçbiri tabloyu tek başına oluşturmaz.

Hangi belirtiler görülür?

Şikâyetler çoğunlukla iki taraflıdır ve adet döngüsüyle değişir.

Sık görülen bulgular:

• Adet öncesi artan, adet başlayınca azalan meme ağrısı
• Memelerde dolgunluk ve gerginlik hissi
• Ele gelen yumuşak, hareketli kistler
• Memenin üst dış bölümünde yoğunlaşan sertlik
• Doku yüzeyinde düzensiz, girintili çıkıntılı his
• Nadiren berrak, sarımsı veya yeşilimsi meme başı akıntısı

Ağrı başlığı ayrıntılı olarak meme ağrısı sayfasında ele alınır.

Şu bulgular fibrokistik değişikliğin tipik özellikleri değildir ve ayrı değerlendirme gerektirir:

• Tek noktada, sert ve hareketsiz kitle
• Deride çekilme veya portakal kabuğu görünümü
• Meme başında içe çekilme
• Tek kanaldan gelen kanlı akıntı
• Koltuk altında ele gelen şişlik

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Yeni fark edilen ve adet sonrası kaybolmayan sertlik
• Tek taraflı, tek noktada yoğunlaşan ve süreklilik gösteren ağrı
• Hızla büyüyen bir kitle
• Kanlı veya berrak su gibi meme başı akıntısı
• Meme derisinde veya meme başında görünüm değişikliği
• Koltuk altında şişlik
• Memede kızarıklık, ısı artışı ve ateşin birlikte bulunması

Şikâyet olmasa da yaşa uygun tarama programına uyum önemlidir. Ayrıntılar meme kanseri taraması sayfasındadır.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar. Kitlenin özellikleri, ağrının döngüyle ilişkisi ve akıntı varlığı sorgulanır. Muayenenin nasıl yapıldığı meme muayenesi sayfasında anlatılmıştır.

Görüntüleme yaşa ve bulguya göre planlanır. Genç yaşlarda ultrason öne çıkar. İleri yaşta mamografi eklenir. Ultrason kist ile sert kitleyi ayırt etmede belirleyicidir.

Şüpheli bulgu saptandığında meme biyopsisi ile doku tanısı konur.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

İzlem. Tipik bulgular varsa ve görüntüleme uyumluysa ek girişim gerekmez. Yaşa uygun tarama sürdürülür.

Destekleyici önlemler. İyi destek veren sütyen kullanımı, sıcak veya soğuk uygulama, tuz tüketiminin azaltılması ve düzenli fiziksel etkinlik denenir. Bazı kişilerde kafein alımının azaltılması şikâyeti hafifletir.

Ağrı tedavisi. Şikâyet günlük hayatı etkiliyorsa basit ağrı kesiciler veya yerel uygulamalar gündeme gelir. Kullanım hekim yönlendirmesiyle planlanır.

Kistin boşaltılması. Ağrı yaratan, büyük veya gergin kistlerde iğneyle boşaltma yapılabilir. Bu işlem hem şikâyeti azaltır hem de sıvının incelenmesine imkân verir.

İlaç tedavisi. Şikâyeti ağır ve dirençli olan sınırlı olgularda hormon yolağına etki eden tedaviler değerlendirilebilir. Yan etki profili nedeniyle bu seçenek sınırlı kullanılır.

Cerrahi, fibrokistik değişikliklerin rutin tedavisi değildir. Yalnızca tanının doğrulanması gereken veya tekrarlayan sorunlu kistlerde gündeme gelir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular