Lohusa Mastiti

Lohusa mastiti nedir?

Lohusa mastiti, emzirme döneminde meme dokusunda gelişen iltihabi tablodur. Çoğunlukla doğumdan sonraki ilk haftalarda ortaya çıkar; ancak emzirme süresi boyunca her dönemde görülebilir.

Tablo her zaman bakteriyel enfeksiyonla başlamaz. Süt akımının engellenmesi dokuda basınç ve ödem yaratır; bu zeminde iltihap gelişir ve bakteri çoğalması eklenebilir.

Süreç genellikle bir basamak dizisi izler:

Süt fazlalığı. Memenin üretimden daha az boşaltılmasıdır. Gerginlik ve dolgunluk hissi verir.

Kanal tıkanıklığı. Belirli bir bölgede süt akımının engellenmesidir. Sınırlı sertlik ve ağrı yapar; ateş beklenmez.

İltihabi mastit. Kızarıklık genişler, ısı artışı belirginleşir ve ateş eklenir.

Bakteriyel mastit. Genel durum bozulur, ateş yükselir ve tablo destekleyici önlemlerle gerilemez.

Apse. Dokuda irin birikmesidir. Sınırları belirgin, dalgalanma hissi veren ağrılı şişlik olarak hissedilir.

Emzirme durdurulmalı mı?

Hayır. Sütün boşaltılması iyileşmenin temel adımıdır. Emzirmenin kesilmesi memede birikmeyi artırır ve tabloyu ağırlaştırır. Bebek o memeyi tercih etmiyorsa süt sağılarak boşaltma sürdürülür.

Neden gelişir?

Temel mekanizma sütün memede birikmesidir. Buna deri bütünlüğünün bozulması eklendiğinde bakteri dokuya ulaşabilir.

Katkıda bulunan başlıklar şunlardır:

• Bebeğin memeyi doğru kavrayamaması
• Emzirme aralarının uzaması veya öğün atlanması
• Memenin tam boşaltılamaması
• Meme başında çatlak veya yara bulunması
• Sıkı sütyen, dar giysi veya taşıyıcı kayışlarla memeye basınç uygulanması
• Ani emzirme düzeni değişikliği
• Aşırı yorgunluk ve uykusuzluk
• Bebeğin dil bağı gibi emmeyi güçleştiren durumları
• Meme pompasının yanlış boyutta veya yüksek basınçla kullanılması

Sigara kullanımı ve şeker hastalığı gibi durumlar iyileşmeyi güçleştirir. Bu başlıklar tabloyu tek başına başlatmaz ancak seyrini ağırlaştırır.

Hangi belirtiler görülür?

Belirtiler genellikle hızlı başlar ve tek memede yoğunlaşır.

Sık görülen bulgular:

• Memenin bir bölümünde kızarıklık ve ısı artışı
• Ele gelen ağrılı sertlik
• Zonklayıcı ağrı ve gerginlik
• Ateş, üşüme, titreme
• Halsizlik, kas ağrısı ve grip benzeri hissiyat
• Süt akımında azalma
• Sütün geçici olarak tuzlumsu tat alması
• Meme başında çatlak veya yara
• Koltuk altında hassas şişlik

Apse geliştiğinde şişlik sınırları belirginleşir ve dalgalanma hissi verir. Deri incelmişse akıntı görülebilir.

Şu bulgular tabloyu farklı bir yöne taşır: antibiyotiğe rağmen bir hafta içinde düzelmeyen kızarıklık, emzirme dönemi bittikten sonra da süren şişlik, portakal kabuğu görünümü veren yaygın ödem. Bu durumlarda ek değerlendirme yapılır.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden başvurulmalıdır:

• Ateşin yükselmesi ve genel durumun bozulması
• Destekleyici önlemlere rağmen yirmi dört saat içinde düzelmeyen şikâyet
• Kızarıklığın hızla genişlemesi
• Ağrılı ve büyüyen şişlik
• Deride morarma, incelme veya akıntı
• Meme başında iyileşmeyen derin çatlak
• Aynı memede tekrarlayan enfeksiyon

Ateş yüksekliğine bilinç bulanıklığı veya baş dönmesi eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Bu durumda vakit kaybedilmemelidir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar. Kızarıklığın sınırları, şişliğin kıvamı, meme başı bütünlüğü ve koltuk altı incelenir. Ateş ve genel durum kaydedilir. Emzirme tekniği ayrıca gözlenir.

Görüntülemede ultrason kullanılır. Apse varlığını ve boyutunu gösterir. Tedaviye yanıt vermeyen olgularda meme biyopsisi gündeme gelir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Emzirmenin sürdürülmesi. Memenin düzenli boşaltılması tedavinin temelidir. Bebek ememiyorsa süt sağılır. Emzirmeye etkilenen memeden başlanması akımı kolaylaştırır.

Emzirme tekniğinin düzeltilmesi. Bebeğin memeyi kavrayışı değerlendirilir ve gerekiyorsa emzirme desteği verilir. Bu adım tekrarın önlenmesinde belirleyicidir.

Destekleyici önlemler. Emzirme öncesi kısa ılık uygulama akımı kolaylaştırır; sonrasında soğuk uygulama ödemi azaltır. Dinlenme ve sıvı alımı önemlidir. Sıkmayan, destek veren sütyen tercih edilir. Sert ve derin masajdan kaçınılır.

Ağrı ve ateş tedavisi. Emzirme döneminde kullanımı uygun ağrı kesiciler hekim yönlendirmesiyle planlanır.

Antibiyotik tedavisi. Ateş varsa, kızarıklık yayılıyorsa veya yirmi dört saatte düzelme yoksa başlanır. Emzirmeyle uyumlu seçenekler tercih edilir ve tedavi yarıda bırakılmaz.

Apsenin boşaltılması. Ultrason eşliğinde iğneyle boşaltma ilk tercihtir. Alınan örnek kültüre gönderilir. Büyük veya yanıt vermeyen apselerde cerrahi drenaj uygulanır.

Emzirme dönemiyle ilgisi olmayan enfeksiyon tabloları mastit ve meme enfeksiyonu sayfasında ele alınmıştır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular