Hemoroid Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci

Hemoroid ameliyatından sonra ilk günlerde ağrı, az miktarda kanama ve dışkılama kaygısı beklenen bulgulardır. Günlük yaşama dönüş çoğu kişide bir ila iki hafta içinde olur. İyileşmenin en belirleyici basamağı dışkının yumuşak tutulmasıdır. Durmayan kanama, ateş ve idrar yapamama ise gecikmeden değerlendirme gerektirir.

Bu yazı kimin için yazıldı

Bu yazı, hemoroid ameliyatı olmuş ya da ameliyat kararı aşamasında olan kişiler için hazırlandı. Amaç iyileşme döneminde neyin beklenen, neyin uyarı bulgusu olduğunu ayırmaktır.

Muayenehanede en sık duyulan cümlelerden biri şudur: ameliyattan çok sonrasından korkuluyor. Bu kaygının kaynağı çoğunlukla bilgi eksikliğidir. Sürecin hangi günde ne getireceği bilindiğinde tablo daha yönetilebilir olur.

Hastalığın kendisi, dereceleri ve tedavi seçenekleri hemoroid sayfasında ayrıca anlatılmıştır. Bu yazı yalnızca ameliyattan sonraki dönemi ele alır.

Burada anlatılanlar genel bilgilendirmedir. Kişiye özel plan muayene ile yapılır.

İyileşme dönemi üç ayrı soruyu birlikte içerir. Ne kadar ağrı olacağı, ne zaman işe dönüleceği ve hangi bulguların tehlike işareti olduğu. Bu üç soru aşağıda ayrı başlıklarda ele alınmıştır.

Yazıdaki süreler ortalama değerlerdir. Kişisel takvim hekimin verdiği bilgilere göre şekillenir.

İyileşme neden kişiden kişiye değişir

İyileşme süresi tek bir sayıya indirgenemez. Süreyi belirleyen birkaç ayrı etken vardır.

Uygulanan yöntem. Klasik cerrahi çıkarmada doku kesilir ve yara yüzeyi oluşur. Kapalı yöntemlerde ise doku dışarıdan kesilmez. Bu fark ilk günlerdeki rahatsızlığı doğrudan etkiler.

Hastalığın derecesi. Tek paketin alınması ile üç paketin birlikte ele alınması aynı değildir. Yara yüzeyi büyüdükçe iyileşme uzar.

Bağırsak düzeni. Kabızlığı süren kişide her dışkılama yarayı yeniden zorlar. Dışkı yumuşak tutulduğunda süreç belirgin biçimde kısalır.

Ek hastalıklar. Şeker hastalığı ve bağışıklığı baskılayan ilaçlar doku onarımını yavaşlatır.

Sigara kullanımı. Sigara küçük damar dolaşımını bozar. Bu durum yara iyileşmesini geciktirir.

Bu nedenle iki hastanın aynı gün ameliyat olması, aynı gün iyileşeceği anlamına gelmez. Sonuç kişiden kişiye değişir.

Yöntemler arasındaki genel farklar aşağıdaki gibi özetlenebilir:

Bu tablo genel bir çerçeve sunar. Hangi yöntemin uygun olduğu muayene ile belirlenir. Seçenekler hemoroid lazer ve hemoroid lastik bant sayfalarında ayrıca anlatılmıştır.

İlk 24 saat

İlk gün gözlem günüdür. Uygulanan yönteme ve anestezi türüne göre aynı gün taburculuk gündeme gelebilir.

Bu dönemde beklenen bulgular şunlardır:

• Makat bölgesinde zonklayıcı nitelikte ağrı
• Bölgede dolgunluk ve baskı hissi
• Pansumanda az miktarda kanlı sızıntı
• Sürekli dışkılama isteği duygusu
• İdrar yapmakta geçici zorlanma

Sürekli dışkılama isteği hastaları en çok tedirgin eden bulgudur. Bu duygu bölgedeki ödemden kaynaklanır. Bağırsakta dışkı olmasa bile hissedilir.

İlk gün yapılması önerilenler basittir. Yatak içinde sık pozisyon değiştirilir. Birkaç saatte bir kısa yürüyüş yapılır. Sıvı alımı düzenli sürdürülür.

Ağrı kesici düzeni hekim tarafından belirlenir. Ağrının şiddetlenmesini beklemek yerine düzenli aralıklarla kullanım daha etkilidir.

İdrar yapamama ilk gün görülebilen bir sorundur. Ilık su ile temas ve ayakta denemek çoğunlukla yardımcı olur. Sonuç alınamazsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Taburculuk sırasında verilen bilgiler yazılı olarak alınmalıdır. Bu bilgiler ilaç saatlerini, kontrol tarihini ve acil başvuru ölçütlerini içerir.

Eve dönüşte oturarak uzun yolculuk yapmak zorlayıcı olabilir. Mümkünse arka koltukta yan yatar biçimde seyahat etmek rahatlatıcıdır.

İlk hafta

İlk hafta sürecin en zorlayıcı bölümüdür. Ağrı ikinci ve üçüncü günlerde belirginleşir. Dördüncü günden sonra azalma başlar.

Bu haftanın ana konusu ilk dışkılamadır. Çoğu kişide ilk iki gün içinde gerçekleşir. Dışkının yumuşak olması bu aşamada belirleyicidir.

Dışkı yumuşatıcı kullanımı ve lifli beslenme birlikte yürütülür. Lif alımının hemoroid yakınmalarını ve kanamayı azalttığı gösterilmiştir. Su tüketimi lif ile birlikte artırılmalıdır.

Günlük düzen şu başlıklardan oluşur:

• Ilık oturma banyosu uygulaması
• Bölgenin dışkılama sonrası su ile temizlenmesi
• Bölgenin bastırılmadan kurutulması
• Düzenli aralıklarla kısa yürüyüşler
• Uzun süre oturmaktan kaçınma
• Tuvalette uzun süre beklememe

Tuvalette geçirilen sürenin kısa tutulması önemsiz görünen ama etkili bir ayrıntıdır. Uzun oturma bölgedeki basıncı artırır.

Bu hafta içinde az miktarda kanama beklenen bir bulgudur. Silme sırasında görülen ya da damlama biçimindeki kanama olağandır. Miktarın giderek azalması beklenir.

Banyo yapılmasında sakınca yoktur. Bölgenin sabun kalıntısı bırakmadan durulanması yeterlidir.

Oturma banyosu bu haftanın en çok sorulan başlığıdır. Uygulama ılık su ile yapılır ve suyun sıcaklığı elle denenerek ayarlanır. Sıcak su bölgede tahriş yaratabilir.

Uygulama dışkılamadan sonra ve gün içinde birkaç kez yinelenir. Süre ve sıklık hekimin verdiği plana göre belirlenir.

Kuru tuvalet kâğıdı yerine su ile temizlik önerilir. Islak mendil kullanılacaksa kokusuz ve alkolsüz olanlar tercih edilir.

İkinci ve üçüncü hafta

Bu dönemde ağrı belirgin biçimde geriler. Dışkılama sırasındaki rahatsızlık ise bir süre daha devam edebilir.

İkinci haftada çoğu kişi masa başı işine döner. Oturma süresi kademeli artırılır. Yumuşak bir minder kullanmak rahatlatıcı olur.

Bu haftalarda görülebilen bulgular şunlardır:

• Dışkılama sırasında yanma
• Bölgede kaşıntı
• Az miktarda ıslaklık ve akıntı
• Bölgede sertlik veya küçük şişlik
• Ara ara gelen batma duygusu

Kaşıntı iyileşen dokunun sık görülen bir bulgusudur. Bölgenin kaşınması ya da ovulması doğru değildir.

Ele gelen küçük deri kabartıları bu dönemde fark edilebilir. Bunlar çoğunlukla ödemin gerilemesiyle azalır. Kalıcı olup olmadığı kontrol muayenesinde değerlendirilir.

İlk kontrol randevusu genellikle bu haftalara denk gelir. Kontrol atlanmamalıdır. Yara yüzeyinin durumu yalnızca muayene ile görülür.

Sosyal yaşama dönüş de bu haftalarda başlar. Uzun süreli toplantılar ve yolculuklar aralarla bölünür.

Uçak yolculuğu için özel bir engel yoktur. Uzun uçuşlarda ara ara ayağa kalkmak ve su içmek önerilir.

Birinci ay ve sonrası

Birinci ayın sonunda çoğu kişide yakınmalar büyük ölçüde geriler. Dokunun tam onarımı ise biraz daha uzun sürebilir.

Bu dönemde amaç iki başlıkta toplanır. Birincisi bölgenin tümüyle iyileşmesidir. İkincisi tekrarlamanın önlenmesidir.

Tekrarlamayı önlemenin yolu bağırsak düzeninin korunmasıdır. Ameliyat mevcut paketleri ortadan kaldırır. Zemin hazırlayan etkenler sürerse yeni yakınmalar gelişebilir.

Kalıcı olarak sürdürülmesi önerilen alışkanlıklar şunlardır:

• Günlük lif alımının yeterli düzeyde tutulması
• Su tüketiminin düzenli sürdürülmesi
• Dışkılama isteğinin ertelenmemesi
• Tuvalette uzun süre beklenmemesi
• Düzenli yürüyüş alışkanlığı
• Uzun süreli oturmanın aralarla bölünmesi
• Kilo denetimi

Kabızlık sürüyorsa ayrı olarak ele alınmalıdır. Konu kabızlık sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.

Uzun dönem takipte iki nokta gözetilir. Birincisi yakınmaların yinelemesidir. İkincisi kanamanın başka bir nedene bağlı olma olasılığıdır.

Kırk yaş üzerinde süren ya da yeniden başlayan kanama ayrıca değerlendirilir. Bu değerlendirme kalın bağırsağın incelenmesini içerebilir. Karar hekim tarafından verilir.

Makat bölgesinde yanma ve keskin ağrı sürüyorsa anal fissür da gözden geçirilir. İki tablo birlikte bulunabilir.

Beslenme ve bağırsak düzeni

Beslenme bu süreçte destek değil, tedavinin parçasıdır. Dışkının kıvamı doğrudan ağrıyı belirler.

İlk günlerde sindirimi kolay besinler tercih edilir. Sonraki günlerde lif alımı kademeli artırılır. Lifin birden artırılması gaz ve şişkinlik yapabilir.

Öne çıkarılması önerilen besinler:

• Kepekli tahıllar ve bulgur
• Kuru baklagiller
• Taze ve kurutulmuş meyveler
• Sebze yemekleri ve çiğ salatalar
• Keten tohumu ve yulaf

Bir süre azaltılması uygun olanlar:

• Acı ve baharatı yoğun yiyecekler
• Kızartmalar
• Aşırı miktarda çay ve kahve
• Alkol
• Lif içeriği düşük hazır yiyecekler

Su tüketimi lif ile birlikte düşünülmelidir. Lif alımı artarken sıvı artırılmazsa dışkı sertleşebilir.

Bağırsak alışkanlığı da düzenlenir. Dışkılama için sabit bir saat belirlenmesi yardımcı olur. Ayakların yükseltilmesi ıkınma gereksinimini azaltır.

Örnek bir gün akışı şöyle kurulabilir:

• Sabah aç karnına bir bardak ılık su
• Kahvaltıda yulaf ya da kepekli ekmek ile protein kaynağı
• Kuşlukta bir porsiyon meyve
• Öğünde sebze yemeği ve tam tahıllı yan ürün
• İkindide kuru meyve ya da bir avuç ceviz
• Akşam hafif ve lifli bir öğün
• Gün boyunca düzenli aralıklarla su

Bu akış bir örnektir. Kişisel plan diyetisyen ve hekim tarafından uyarlanır.

Ağrı yönetimi ve hareket

Ağrı bu ameliyattan sonra beklenen bir bulgudur. Amaç ağrıyı yönetilebilir düzeyde tutmaktır.

Ağrı yönetiminde birden çok basamak birlikte kullanılır. Bu yaklaşım hızlandırılmış iyileşme programlarının temel ilkesidir.

Kullanılan basamaklar şunlardır:

Düzenli ağrı kesici kullanımı. İlaçlar hekimin belirlediği aralıklarla alınır. Ağrının artmasını beklemek etkinliği azaltır.

Ilık oturma banyosu. Bölgedeki kas kasılmasını gevşetir. Uygulama sıklığı hekim tarafından belirlenir.

Bölgesel kremler. Hekim önerisiyle kullanılır. Kendi kararıyla ilaç uygulanması doğru değildir.

Dışkı yumuşatıcılar. Dışkılama sırasındaki zorlanmayı azaltır. Bu basamak çoğunlukla en belirgin rahatlamayı sağlar.

Hareket. Kısa ve sık yürüyüşler dolaşımı destekler. Uzun süre hareketsiz kalmak ödemi artırır.

Yatak istirahati bu süreçte önerilmez. Hareketsizlik hem ödemi hem de kabızlığı artırır.

Ağır kaldırmadan ise kaçınılır. Karın içi basıncını artıran her hareket bölgeye yük bindirir.

Uyku düzeni de rahatlamaya katkı sağlar. Yan yatmak sırtüstü yatmaya göre çoğu kişide daha rahattır. Dizler arasına yastık koymak bölgedeki gerginliği azaltır.

Gündüz oturmalarda halka biçimli minderler bazı kişilerde rahatlık sağlar. Bazı kişilerde ise bölgedeki dolaşımı zorlayabilir. Kullanım kararı hekimle konuşulur.

İşe ve spora dönüş

Dönüş zamanı işin niteliğine göre değişir. Tek bir gün verilemez.

Masa başı işlerde dönüş çoğunlukla bir hafta içinde olur. Oturma süresinin aralarla bölünmesi önerilir. Yumuşak minder kullanımı rahatlatıcıdır.

Ayakta çalışılan işlerde süre biraz uzayabilir. Ağır kaldırma gerektiren işlerde dönüş daha geç planlanır.

Spora dönüş kademeli olur. Yürüyüş erken dönemde başlatılabilir. Ağırlık çalışmaları ve karın basıncını artıran hareketler daha sonra eklenir.

Bisiklet ve ata binme gibi bölgeye doğrudan baskı yapan etkinlikler geciktirilir. Yüzme ise yara tümüyle kapandıktan sonra gündeme gelir.

Araç kullanımı ağrı kesicinin etkisi geçtikten ve rahat oturulabildikten sonra düşünülür.

Cinsel yaşama dönüş için de bölgenin iyileşmesi beklenir. Zamanlama kontrol muayenesinde konuşulur.

Uzun süreli oturarak çalışanlar için birkaç düzenleme yararlı olur. Otuz ila kırk dakikada bir ayağa kalkmak, ayarlanabilir bir sandalye kullanmak ve ayakları destekli tutmak bu düzenlemelerdendir.

Hangi bulgular hekime başvurmayı gerektirir

Bazı bulgular iyileşmenin olağan parçasıdır. Bazıları ise gecikmeden değerlendirme gerektirir.

Gecikmeden başvuru gerektiren bulgular:

• Durmayan ya da giderek artan kanama
• Pıhtı biçiminde bol kanama
• Ateş ve titreme
• İdrarın hiç yapılamaması
• Bölgede giderek artan şişlik ve kızarıklık
• Kötü kokulu akıntı
• İlaçlarla geçmeyen şiddetli ağrı
• Dördüncü günü aşan dışkılama olmaması
• Karında şişkinlik ile birlikte bulantı ve kusma

Ateşle birlikte artan ağrı ve şişlik enfeksiyon işareti olabilir. Bu tablo beklemeden değerlendirilmelidir.

İdrarın hiç yapılamaması acil bir durumdur. Bu tabloda vakit kaybedilmemelidir.

Kuşkulu her bulguda kendi kendine ilaç denemek yerine hekime ulaşmak doğru olan yaklaşımdır.

Bazı kişilerde takip daha yakından yapılır. Kan sulandırıcı kullananlar, şeker hastaları ve bağışıklığı baskılanmış kişiler bu gruptadır.

Kan sulandırıcı ilaçların yeniden başlanma zamanı hekim tarafından belirlenir. Bu ilaçların kendi kararıyla başlanması ya da kesilmesi doğru değildir.

Sık yapılan hatalar

Muayenehanede en sık karşılaşılan hatalar birkaç başlıkta toplanır.

Ağrı korkusuyla yemek yememek. Az yemek dışkıyı sertleştirir. Sertleşen dışkı ağrıyı artırır.

Dışkılamayı ertelemek. Erteleme dışkının kalınlaşmasına yol açar. Bu durum bir sonraki dışkılamayı zorlaştırır.

Tuvalette uzun süre beklemek. Telefonla geçirilen uzun dakikalar bölgedeki basıncı artırır.

Ağrı kesiciyi düzensiz kullanmak. Ağrı arttığında alınan ilaç daha az etkili olur.

Kontrol muayenesine gitmemek. Yakınma azaldığında kontrolün gereksiz olduğu düşünülür. Oysa yara yüzeyi ancak muayene ile değerlendirilir.

Kendi kararıyla krem kullanmak. Bölgeye uygun olmayan ürünler tahriş yapabilir.

Erken dönemde ağır kaldırmak. Karın içi basıncındaki artış bölgeye yük bindirir.

Sigaraya devam etmek. Sigara yara iyileşmesini geciktirir.

Bu başlıkların çoğu küçük görünür. Ancak iyileşme süresini doğrudan etkiler.

Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz. Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez.