Meme Biyopsisi

Meme biyopsisi nedir?

Meme biyopsisi, memeden veya koltuk altından küçük bir doku örneği alınarak patoloji incelemesine gönderilmesidir. Muayene ve görüntüleme bir bulgunun niteliğini düşündürür; ancak kesin tanıyı yalnızca doku incelemesi verir.

İşlem çoğunlukla görüntüleme eşliğinde yapılır. Ultrason, mamografi veya manyetik rezonans görüntüleme, iğnenin doğru noktaya ulaşmasını sağlar.

Başlıca yöntemler şunlardır:

İnce iğne aspirasyon biyopsisi. İnce bir iğneyle hücre örneği alınır. Kist içeriğinin boşaltılmasında ve koltuk altı lenf düğümlerinin değerlendirilmesinde kullanılır. Doku yapısını göstermediği için kitlelerde tek başına yetersiz kalabilir.

Kalın iğne biyopsisi. Doku silindirleri alınır. Hem hücreleri hem doku yapısını gösterdiği için en sık tercih edilen yöntemdir. Kanser saptandığında tedaviyi yönlendiren alt tip incelemeleri de bu örnek üzerinden yapılır.

Vakum destekli biyopsi. Daha fazla doku alınmasını sağlar. Özellikle mamografide görülen mikrokalsifikasyonların değerlendirilmesinde kullanılır.

Cerrahi biyopsi. İğne yöntemleriyle sonuca ulaşılamayan veya sonucun görüntülemeyle uyuşmadığı olgularda uygulanır. Ameliyathane koşullarında yapılır.

Hangi bulgularda biyopsi gerekir?

Ele gelen ve görüntülemede şüpheli görünen kitleler, kümelenmiş mikrokalsifikasyonlar, memenin yapısında bozulma, tek kanaldan gelen kanlı akıntı ve büyümüş koltuk altı lenf düğümleri biyopsi gerektirebilir. Karar, muayene ve görüntüleme bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle verilir.

Neyi sağlar, neyi sağlamaz?

Biyopsinin sağladıkları:

• Bulgunun iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu kesinleştirir
• Kanser saptanırsa alt tipini ve tedaviyi yönlendiren özelliklerini gösterir
• Gereksiz ameliyatların önüne geçer
• İzlem mi girişim mi gerektiğini netleştirir

Biyopsinin sağlamadıkları:

• Hastalığın yaygınlığını tek başına göstermez
• Tedavi işlevi görmez; kitlenin tamamının alınmasını sağlamaz
• Yaşa uygun tarama programının yerine geçmez
• Sonucun her zaman kesin bir ayrım vermesini garanti etmez

Alınan örnek bulguyu temsil etmiyorsa işlem tekrarlanabilir veya cerrahi biyopsiye geçilebilir. Bu durum bir hata değil, sürecin bilinen bir parçasıdır.

Kimler için uygundur?

Uygun görülen durumlar:

• Görüntülemede şüpheli özellik taşıyan kitleler
• Ele gelen ve zamanla büyüyen kitleler
• Mamografide kümelenmiş mikrokalsifikasyonlar
• Meme yapısında saptanan bozulma
• Tek kanaldan gelen kanlı meme başı akıntısı
• Tedaviye yanıt vermeyen iltihabi tablolar
• Büyümüş ve şüpheli görünen koltuk altı lenf düğümleri

Ek değerlendirme gerektiren durumlar:

• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
• Bilinen kanama bozukluğu
• İşlem bölgesinde aktif deri enfeksiyonu
• Gebelik; yöntem ve görüntüleme seçimi buna göre yapılır
• Kalp pili veya metal implant varlığı; manyetik rezonans eşliğinde planlanan işlemlerde önem taşır

Karar, meme muayenesi ve görüntüleme bulgularının birlikte ele alınmasıyla verilir.

İşlem nasıl yapılır?

Öncesinde. Kullanılan ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar sorgulanır. Aç kalmak gerekmez. Üst beden giysileri çıkarılır ve uygun pozisyon verilir.

Görüntüleme ve hedefleme. Ultrason ile hedef nokta belirlenir. Mikrokalsifikasyon değerlendirmesinde mamografi eşliğinde çalışılır. Yalnızca manyetik rezonans görüntülemede görülen bulgularda bu yöntem kullanılır.

Anestezi. Deri ve alt dokular yerel anestezikle uyuşturulur. Verilirken kısa süreli yanma hissedilir; sonrasında ağrı beklenmez.

Örnek alınması. Kalın iğne biyopsisinde birkaç doku silindiri alınır. Her örnek alınırken kısa bir klik sesi duyulur ve itilme hissi olur. Vakum destekli yöntemde tek girişle daha fazla örnek alınır.

İşaretleyici. Örnek alınan bölgeyi ileride bulabilmek için çok küçük bir işaretleyici bırakılabilir. Bu parça hissedilmez ve günlük hayatı etkilemez.

Sonlandırma. İğne çıkarılır, bölgeye birkaç dakika baskı uygulanır ve küçük bir bant kapatılır. Dikiş gerekmez. Toplam süre çoğunlukla otuz dakikayı geçmez.

Örnekler numaralandırılarak patoloji bölümüne gönderilir.

Sonrasında ne olur?

İlk gün. Bölgede baskı hissi ve hafif ağrı olabilir. Soğuk uygulama rahatlatır. Basit ağrı kesiciler yeterlidir. Bant aynı gün akşam çıkarılabilir.

İlk hafta. Ciltte mor bir renk değişikliği görülebilir ve birkaç gün içinde açılır. Ağır kaldırma ve yoğun spor birkaç gün ertelenir. Duş alınabilir.

Sonuç süreci. Rapor genellikle birkaç iş günü içinde hazır olur. Ek incelemeler gerektiğinde süre uzayabilir. Sonuç poliklinik kontrolünde ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Sonuç değerlendirmesinde iki başlık birlikte ele alınır: patoloji raporu ve görüntüleme bulgusu. İkisi birbiriyle uyumluysa plan buna göre yapılır. Uyumsuzluk varsa işlem tekrarlanır veya cerrahi biyopsiye geçilir.

Sonucun kanser çıkması durumunda süreç tek başına yürütülmez; plan çok disiplinli konseyde belirlenir. Ayrıntılar meme kanseri cerrahisi sayfasındadır.

Riskler ve dikkat edilecekler

Erken dönemde:

• Bölgede ağrı ve hassasiyet
• Ciltte morarma
• Küçük çaplı kanama
• Nadiren dokuda kan birikmesi
• Çok seyrek olarak enfeksiyon

Geç dönemde:

• Bölgede küçük bir sertlik hissi
• Deride nokta şeklinde iz
• İleri görüntülemelerde işlem izinin görülmesi
• Vakum destekli işlemlerden sonra hafif doku çöküklüğü

Şu bulgularda vakit kaybetmeden başvurulmalıdır: durmayan kanama, hızla büyüyen şişlik, artan ağrı, bölgede kızarıklık ve ısı artışı, ateş yüksekliği.

Riskin azaltılmasında işlem öncesi ilaç bilgisinin eksiksiz verilmesi, görüntüleme eşliğinde çalışılması ve işlem sonrası baskı önerisine uyulması belirleyicidir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.

Sık sorulan sorular