Pankreas Kanseri

Pankreas kanseri nedir?

Pankreas, midenin arkasında yer alan uzun ve yassı bir bezdir. İki ayrı görevi vardır.

Birinci görevi sindirim enzimi üretmektir. Bu enzimler ince bağırsağa dökülür ve besinlerin parçalanmasını sağlar.

İkinci görevi kan şekerini düzenleyen hormonları salgılamaktır. İnsülin bu hormonlardan biridir.

Kanser çoğunlukla enzim taşıyan kanalların hücrelerinden köken alır. Bezin hormon üreten hücrelerinden gelişen tümörler ayrı bir gruptur ve farklı seyreder.

Hastalığın seyrinde iki nokta belirleyicidir:

Damar ilişkisi. Tümörün çevresindeki büyük damarları sarıp sarmadığı cerrahi kararını belirler.

Uzak yayılım. Karaciğer ve karın zarına yayılım tedavi planını değiştirir.

Tümörün bezin hangi bölümünde bulunduğu da önemlidir. Baş bölümündeki tümörler safra yolunu erken tıkar ve sarılık yapar.

Yeni başlayan şeker hastalığı neden dikkat çeker?

Pankreas kan şekerini düzenleyen hormonları üretir. Bezdeki bir tümör bu düzeni bozabilir.

İleri yaşta yeni başlayan ve nedeni açıklanamayan şeker hastalığı bu nedenle dikkat çeker. Özellikle kilo kaybı eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir. Bu tablo tek başına tanı koydurmaz ancak araştırmayı gerektirir.

Neden gelişir?

Tek bir neden gösterilemez. Yaşam biçimi, süregelen iltihap ve kalıtsal yatkınlık birlikte rol oynar.

Bilinen risk etkenleri şunlardır:

• Sigara kullanımı
• İleri yaş
• Uzun süreli pankreas iltihabı
• Ailesinde pankreas kanseri bulunması
• Kalıtsal kanser sendromları
• Uzun süreli şeker hastalığı
• Aşırı kilo
• Düzenli ve yoğun alkol kullanımı
• Bazı kist türlerinin bulunması

Risk etkeni taşımak hastalığın gelişeceği anlamına gelmez. Aynı biçimde, hiçbir risk etkeni taşımayan kişilerde de hastalık görülebilir.

Sigara bu hastalıkta en güçlü değiştirilebilir risk etkenidir. Bırakılması riski zaman içinde azaltır.

Hangi belirtiler görülür?

Erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Bulgular genellikle tümör büyüdüğünde ortaya çıkar.

Görülebilecek bulgular:

• Gözlerde ve ciltte sararma
• İdrarın koyulaşması
• Dışkının açık renk alması
• Yaygın kaşıntı
• Karın üst bölümünde sırta vuran ağrı
• İştah kaybı
• İstemeden hızlı kilo kaybı
• Bulantı ve şişkinlik
• Yağlı ve yüzen dışkı
• Yeni başlayan şeker hastalığı
• Sürekli yorgunluk

Ağrı olmadan ortaya çıkan sarılık pankreas başındaki tümörlerin tipik bulgusudur. Bu tablo mutlaka araştırılmalıdır.

Bu bulguların hiçbiri tek başına tanı koydurmaz. Aynı bulgular safra taşı ve iyi huylu hastalıklarda da görülür.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Gözlerde ve ciltte sararma
• İdrarın koyulaşması ile dışkının açık renk alması
• Karın üst bölümünde sırta vuran geçmeyen ağrı
• İstemeden hızlı kilo kaybı
• İleri yaşta yeni başlayan şeker hastalığı
• Nedeni açıklanamayan bulantı ve iştahsızlık
• Ailesinde pankreas kanseri bulunan kişilerde yeni yakınmalar

Sarılığa ateş ve titreme eklenmişse acil değerlendirme gerekir. Bu tablo safra yolu iltihabına işaret edebilir.

Kilo kaybı ile birlikte süren karın ağrısı da ertelenmemelidir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar. Sarılık, karın bulguları ve kilo değişimi kaydedilir.

Kan tetkiklerinde karaciğer ve safra yolu değerleri incelenir. Tedavi öncesinde bir kan göstergesi ölçülür ve izlemde karşılaştırma için kullanılır.

Görüntülemenin temeli özel protokollü tomografidir. Bu inceleme tümörün damarlarla ilişkisini gösterir. Gerektiğinde manyetik rezonans eklenir. Doku tanısı çoğunlukla endoskopik ultrason eşliğinde alınan parçayla konur.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Cerrahi. Damarları sarmamış ve yayılmamış hastalıkta tedavinin temelidir. Tümörün yerine göre bezin baş, gövde veya kuyruk bölümü çıkarılır. Baş bölümü ameliyatları kapsamlı girişimlerdir.

Ameliyat öncesi ilaç tedavisi. Sınırda görülen tümörlerde uygulanır. Yanıt alındığında cerrahi yeniden değerlendirilir.

Ameliyat sonrası ilaç tedavisi. Patoloji bulgularına göre planlanır. Amaç kalan hücrelerin denetlenmesidir.

Işın tedavisi. Seçilmiş olgularda ilaç tedavisiyle birlikte gündeme gelir.

Safra yolunun açılması. Sarılık bulunan hastalarda endoskopik yolla stent yerleştirilebilir. Bu işlem tedavi öncesinde rahatlama sağlar.

Destek tedavileri. Sindirim enzimi desteği, ağrı yönetimi ve beslenme planı tedavinin ayrılmaz parçasıdır.

Damar yolu portu. Uzun süreli ilaç tedavisi planlanan hastalarda takılır. Ayrıntılar kemoterapi portu sayfasındadır.

Tedavi kararı çok disiplinli bir kurulda alınır. Cerrahi, tıbbi onkoloji, radyoloji ve gastroenteroloji birlikte değerlendirir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular