Kolonoskopi

Kolonoskopi nedir?

Kolonoskopi, kalın bağırsağın tümünün içeriden görüntülenmesini sağlayan bir incelemedir.

İşlemde ucunda kamera ve ışık bulunan esnek bir cihaz kullanılır. Cihaz makat yolundan ilerletilir ve kalın bağırsağın başlangıcına kadar ulaşır.

İnceleme yalnızca bakmakla sınırlı değildir. Aynı seansta şu işlemler yapılabilir:

• Kuşkulu bölgelerden doku örneği alınması
• Poliplerin çıkarılması
• Kanayan bir noktanın durdurulması
• Darlığın değerlendirilmesi
• İşaretleme yapılması

Bu nedenle kolonoskopi hem tanı hem tedavi amaçlı bir işlem olarak değerlendirilir.

Kalın bağırsak taramasındaki yeri nedir?

Kalın bağırsak kanserlerinin büyük bölümü, yıllar içinde kansere dönüşen poliplerden gelişir. Kolonoskopi bu polipleri henüz zararsızken görüp çıkarma olanağı verir.

Tarama yaşı ve aralığı kişinin öyküsüne göre belirlenir. Ailesinde kalın bağırsak kanseri bulunan kişilerde tarama daha erken başlar.

Kalın bağırsak kanserinin genel çerçevesi kolon kanseri sayfasında anlatılmıştır.

Neyi sağlar, neyi sağlamaz?

İşlemin sağladıkları:

• Kalın bağırsak yüzeyinin ayrıntılı görüntülenmesi
• Poliplerin bulunması ve çıkarılması
• Kanama kaynağının belirlenmesi
• İltihabi bağırsak hastalıklarında tutulum sınırının saptanması
• Doku örneğiyle kesin tanıya ulaşılması

İşlemin sağlamadıkları:

• Bağırsak duvarının dışındaki yapıları göstermez
• İnce bağırsağın tümünü kapsamaz
• Karın içi organların değerlendirilmesini karşılamaz
• Tek başına yaşam düzeni değişikliğinin yerini tutmaz

Bu nedenle kolonoskopi çoğu zaman kan tetkikleri ve görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirilir.

Kimlere uygundur?

İşlem şu durumlarda gündeme gelir:

• Kalın bağırsak kanseri taraması
• Dışkıda kan görülmesi
• Dışkılama düzeninde süregelen değişiklik
• Nedeni açıklanamayan kansızlık
• Uzun süren ishal
• İltihabi bağırsak hastalığı kuşkusu ve takibi
• Ailesinde kalın bağırsak kanseri bulunması
• Daha önce polip çıkarılmış olması

İşlemin uygun olmadığı ya da ertelendiği durumlar:

• Bağırsak delinmesi kuşkusu
• Ağır alevlenme dönemi
• Düzeltilmemiş kanama bozukluğu
• Genel durumun işleme uygun olmaması
• Yetersiz bağırsak temizliği

Karar muayene ve tetkikler değerlendirildikten sonra verilir.

İşlem nasıl yapılır?

Süreç birkaç basamaktan oluşur.

Değerlendirme. Öykü alınır, kullanılan ilaçlar kaydedilir. Kan sulandırıcı ve şeker ilaçlarının düzeni gözden geçirilir.

Bağırsak hazırlığı. İşlemden önceki gün özel bir beslenme düzeni ve bağırsak temizliği uygulanır. Temizliğin yeterliliği incelemenin niteliğini doğrudan belirler.

Aç kalma dönemi. İşlem öncesinde belirli bir süre ağızdan alım kesilir. Süre hekim tarafından belirtilir.

Sedasyon. Damar yolundan verilen ilaçlarla rahat bir uyku hâli sağlanır. Bu sırada solunum ve kalp atışı izlenir.

İnceleme. Cihaz makat yolundan ilerletilir. Bağırsak duvarının net görülebilmesi için içeriye kontrollü biçimde gaz verilir.

Girişim. Polip görülürse çıkarılır, kuşkulu bölgelerden doku örneği alınır.

Gözlem. İşlemden sonra birkaç saat gözlem yapılır. Sedasyonun etkisi geçtikten sonra taburculuk planlanır.

İşlem süresi çoğunlukla yarım saat dolayındadır. Girişim yapılması durumunda süre uzayabilir.

Bağırsak hazırlığı sürecin en çok soru alan basamağıdır. Hazırlık sıvısının verilen düzene göre tamamlanması önem taşır. Yarım bırakılan hazırlık incelemenin ertelenmesine yol açabilir.

Hazırlık sırasında bol sıvı alınması önerilir. Baş dönmesi ve belirgin halsizlik olursa hekime bildirilmelidir.

İşlem günü yanınızda bir yakınınızın bulunması gerekir. Sedasyon nedeniyle taburculuk sonrası eve tek başına dönüş uygun değildir.

Sonrasında ne beklenir?

İlk saatlerde uyku hâli ve hafif sersemlik olağandır. Bu nedenle aynı gün araç kullanılmaz.

Beklenen bulgular şunlardır:

• Karında gaz ve şişkinlik
• Hafif kramp tarzında rahatsızlık
• İlk dışkılamada az miktarda lekelenme
• Geçici yorgunluk

Gaz ve şişkinlik, inceleme sırasında verilen gazın etkisiyle ortaya çıkar. Yürümek bu yakınmayı azaltır.

Beslenmeye çoğunlukla aynı gün dönülür. Polip çıkarıldıysa beslenme ve etkinlik düzeni ayrıca belirtilir.

Doku örneği alındıysa patoloji sonucu kontrol muayenesinde değerlendirilir. Sonraki tarama aralığı bu değerlendirmede belirlenir.

Riskler ve sınırlar

Her işlemde olduğu gibi bu incelemenin de riskleri vardır. Görülebilecek sorunlar şunlardır:

• Kanama, özellikle polip çıkarıldığında
• Bağırsak duvarında yaralanma
• Sedasyona bağlı solunum ve dolaşım sorunları
• Karın ağrısı ve uzun süren şişkinlik
• Yetersiz temizlik nedeniyle incelemenin yinelenmesi
• Küçük lezyonların gözden kaçması

Şu bulgularda gecikmeden başvurulmalıdır:

• Şiddetli ve artan karın ağrısı
• Bol miktarda kanama
• Ateş ve titreme
• Karında sertleşme ile birlikte kusma

Bu işlemin sınırları da açıkça belirtilmelidir. İnceleme bağırsak duvarının dışını göstermez ve ince bağırsağın tümünü kapsamaz.

Mide ve yemek borusunun değerlendirilmesi ayrı bir işlem gerektirir. Ayrıntılar endoskopi sayfasında anlatılmıştır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular