Meme Kanseri Taraması

Meme kanseri taraması nedir?

Tarama, herhangi bir şikâyeti olmayan kişilerde hastalığın belirti vermeden önce saptanmasını amaçlayan planlı bir görüntüleme programıdır. Şikâyet nedeniyle yapılan incelemeden bu yönüyle ayrılır.

Erken saptamanın önemi tedavi seçeneklerini genişletmesidir. Küçük ve yayılmamış bulgularda meme koruyucu yaklaşımlar daha sık uygulanabilir.

Kullanılan yöntemler şunlardır:

Mamografi. Taramanın temel yöntemidir. Meme dokusunun düşük dozlu ışınla görüntülenmesidir. Elle hissedilmeyen küçük bulguları ve mikrokalsifikasyonları gösterir.

Tomosentez. Memenin ince kesitler hâlinde görüntülenmesidir. Özellikle yoğun meme dokusunda üst üste binen dokuların ayrılmasını sağlar.

Ultrason. Yoğun meme dokusunda tamamlayıcı olarak kullanılır. Kist ile sert kitleyi ayırt etmede belirleyicidir. Mikrokalsifikasyonları göstermez.

Manyetik rezonans görüntüleme. Yüksek riskli gruplarda kullanılır. Duyarlılığı yüksektir ancak iyi huylu bulguları da sık gösterdiği için genel tarama yöntemi değildir.

Tarama ile tanısal inceleme farkı nedir?

Tarama, şikâyeti olmayan kişilere uygulanır ve standart bir çekim düzeni izler. Tanısal inceleme ise bir şikâyet veya bulgu üzerine yapılır; ek çekimler ve hedefe yönelik ultrason içerir. İki sürecin raporlaması ve sonraki adımları farklıdır.

Neyi sağlar, neyi sağlamaz?

Taramanın sağladıkları:

• Elle hissedilmeyen küçük bulguların saptanmasını sağlar
• Mikrokalsifikasyon kümelerini gösterir
• Hastalığın erken evrede yakalanma olasılığını artırır
• Meme dokusunun yoğunluğu hakkında bilgi verir
• Yıllar içindeki değişimin karşılaştırılmasına imkân verir

Taramanın sağlamadıkları:

• Hastalığın ortaya çıkmasını engellemez
• Her bulguyu göstermeyi garanti etmez
• Normal sonuç, iki tarama arasında bulgu çıkmayacağı anlamına gelmez
• Tek başına tanı koymaz; şüpheli bulgularda doku tanısı gerekir

Tarama sonucunun normal çıkması, yeni fark edilen bir şikâyette başvurmayı erteletmemelidir. Muayene ve tarama birbirini tamamlar.

Kimler için uygundur?

Tarama önerilen gruplar:

• Şikâyeti olmayan erişkin kadınlar; başlangıç yaşı risk düzeyine göre belirlenir
• Ailesinde meme veya yumurtalık kanseri öyküsü bulunanlar
• Bilinen genetik yatkınlık taşıyanlar
• Daha önce meme kanseri tedavisi görmüş kişiler
• Biyopside kanser öncesi lezyon saptanmış kişiler
• Genç yaşta göğüs bölgesine ışın tedavisi almış kişiler

Planın kişiye özel uyarlandığı durumlar:

• Gebelik ve emzirme dönemi; ultrason öne çıkar
• Meme protezi bulunanlar; çekim tekniği uyarlanır
• Yoğun meme dokusu saptananlar; ek görüntüleme eklenebilir
• İleri yaş ve eşlik eden ağır hastalıklar; yarar ve yük birlikte değerlendirilir

Kanser öncesi lezyon saptanan kişilerde izlem planı kanser öncesi lezyonlar sayfasında ele alınmıştır.

Süreç nasıl işler?

Randevu öncesi. Çekim günü koltuk altına ve memeye deodorant, pudra veya krem sürülmez. Bu ürünler görüntüde yanıltıcı benekler oluşturabilir. Önceki görüntüler ve raporlar getirilir.

Zamanlama. Adet gören kişilerde çekim, adetin bitiminden sonraki günlerde daha rahat olur. Bu dönemde meme dokusu en az gergindir.

Mamografi çekimi. Üst beden giysileri çıkarılır. Meme iki plaka arasında kısa süreyle sıkıştırılır ve her meme için en az iki yönden görüntü alınır. Sıkıştırma, doku ayrımını artırır ve ışın miktarını azaltır.

Ultrason. Gerekli görülen olgularda aynı seansta yapılır. Jel uygulanır ve prob ile meme taranır. İşlem ağrı vermez.

Değerlendirme. Görüntüler radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir. Rapor, standart bir kategori sistemiyle bulgunun düzeyini ve önerilen adımı belirtir.

Sonuç görüşmesi. Rapor muayene bulgularıyla birlikte ele alınır. Ayrıntılar için meme muayenesi sayfasına bakılabilir.

Sonrasında ne olur?

Çekim sonrasında kısıtlama yoktur. Memede kısa süreli hassasiyet olabilir ve kendiliğinden geçer.

Sonuca göre üç yol izlenir:

Olağan aralıkta tekrar. Bulgu saptanmadığında tarama planlanan aralıkta sürdürülür.

Kısa aralıklı kontrol. Büyük olasılıkla iyi huylu görünen ancak izlenmesi uygun bulunan bulgularda görüntüleme daha kısa aralıkla tekrarlanır.

Ek inceleme. Şüpheli bulgularda hedefe yönelik ek çekim, ultrason veya doku tanısı planlanır. Doku tanısı meme biyopsisi ile konur.

Ek inceleme istenmesi kanser tanısı anlamına gelmez. Bu adımların çoğu iyi huylu sonuçla tamamlanır.

Kanser saptanan olgularda tedavi planı çok disiplinli konseyde belirlenir; süreç meme kanseri cerrahisi sayfasında anlatılmıştır.

Riskler ve dikkat edilecekler

Erken dönemde:

• Çekim sırasında baskıya bağlı kısa süreli rahatsızlık
• Memede geçici hassasiyet
• Ek görüntüleme istenmesine bağlı kaygı
• Nadiren ciltte geçici kızarıklık

Geç dönemde:

• Yalancı olumlu sonuçlar ve gereksiz ek incelemeler
• Yalancı olumsuz sonuçlar; özellikle yoğun meme dokusunda
• İki tarama arasında ortaya çıkan bulguların gecikmeli saptanması
• Düşük dozda ışına tekrarlayan maruziyet
• Klinik olarak ilerlemeyecek bulguların saptanması ve fazladan işlem

Şu bulgularda tarama zamanı beklenmeden başvurulmalıdır: yeni ele gelen sertlik, deride çekilme, meme başında içe çekilme, kanlı akıntı, koltuk altında şişlik.

Riskin azaltılmasında önceki görüntülerin getirilmesi, çekim önerilerine uyulması ve raporda belirtilen kontrol aralığına sadık kalınması belirleyicidir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.

Sık sorulan sorular