Anal Darlık (Anal Stenoz)

Anal darlık nedir?

Anal darlık, makat kanalının çapının ve esnekliğinin azalmasıdır. Kanal çevresinde esnek olmayan yara dokusu gelişir. Dışkının geçişi bu nedenle güçleşir.

Sağlıklı makat kanalı esnek bir yapıdadır. Dışkının hacmine göre genişleyebilir. Yara dokusu bu esnekliği ortadan kaldırır.

Darlığın düzeyi üç grupta ele alınır:

Hafif darlık. Kanal muayene için yeterince genişleyebilir. Şikâyetler sınırlıdır.

Orta darlık. Kanal zorlanarak genişler. Dışkılarken belirgin güçlük yaşanır.

İleri darlık. Kanal genişletilemez. Dışkı geçişi ciddi biçimde kısıtlanmıştır.

Darlığın yerleşimi de önemlidir. Kanalın alt, orta veya tüm uzunluğu boyunca yerleşebilir. Bu ayrım tedavi planını etkiler.

Darlık neden gelişir?

Bölgede geniş doku çıkarıldığında veya iyileşme uzun sürdüğünde yerine esnek olmayan yara dokusu gelir. Bu doku zamanla büzüşür ve kanalı daraltır. Süreç aylar içinde yavaş ilerlediği için şikâyetler geç fark edilebilir.

Neden gelişir?

Darlığın büyük bölümü, bölgede geçirilmiş bir işlem sonrasında ortaya çıkar. Bir bölümünde ise altta yatan süregelen bir hastalık bulunur.

İlişkilendirilen başlıklar şunlardır:

• Makat bölgesinden geçirilmiş cerrahi girişimler
• Geniş doku çıkarılan hemoroit ameliyatları
• Uzun süren ve iyileşmeyen makat çatlağı
• Bölgeye uygulanmış ışın tedavisi
• İltihabi bağırsak hastalıkları
• Bölgede tekrarlayan iltihabi tablolar
• Uzun süreli müshil kullanımı
• Doğuştan gelen daralmalar
• Bölgedeki tümöral hastalıklar
• Bölgeye yönelik tekrarlayan girişimler

Cerrahi sonrası gelişen darlıkların önlenmesinde, iyileşme döneminde dışkının yumuşak tutulması önemlidir. Kontrol randevuları bu nedenle aksatılmamalıdır.

Işın tedavisi öyküsü olan kişilerde doku iyileşmesi farklı seyreder. Bu grupta planlama daha dikkatli yapılır.

Hangi belirtiler görülür?

Şikâyetler yavaş yerleşir. Kişi durumu uzun süre kabızlık olarak yorumlayabilir.

Görülen bulgular:

• Dışkının kalemleşmesi ve incelmesi
• Dışkılarken belirgin zorlanma ve ıkınma
• Tam boşalmama hissi
• Dışkılama sırasında ağrı
• Dışkı yumuşatıcıya artan bağımlılık
• Karında şişkinlik ve gaz sıkışması
• Tuvalet süresinin uzaması
• Az miktarda kanama ve lekelenme

İleri darlıkta dışkı yalnızca sıvı kıvamda geçebilir. Bu durum yanıltıcı biçimde ishal olarak algılanabilir.

Zorlanma yeni çatlaklara zemin hazırlar. Bu da ağrıyı artırır ve kaçınma davranışını güçlendirir.

Uzun süren olgularda bağırsak boşaltımı düzeni bozulur. Karın rahatsızlığı tabloya eşlik eder.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda değerlendirme yapılmalıdır:

• Dışkının belirgin biçimde incelmesi
• Dışkılarken artan zorlanma
• Makat bölgesinden ameliyat sonrası gelişen boşaltım güçlüğü
• Müshil ihtiyacının giderek artması
• Tam boşalmama hissinin sürmesi
• Dışkılama sırasında tekrarlayan ağrı
• Karında şişkinlik ve gaz sıkışması
• Dışkılama düzeninde belirgin değişiklik

Dışkı ve gaz çıkışının tümüyle durması, buna karın ağrısı ve kusmanın eşlik etmesi acil değerlendirme gerektirir. Bu durumda vakit kaybedilmemelidir.

Ellinci yaştan sonra ortaya çıkan boşaltım değişikliklerinde kalın bağırsak da incelenir. Bu değerlendirme atlanmamalıdır.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme sorgulamayla başlar. Geçirilmiş ameliyatlar, ışın tedavisi öyküsü ve dışkı düzeni kaydedilir.

Muayenede makat kanalının genişliği ve esnekliği değerlendirilir. Parmakla muayene ve anoskopi yapılır. Kanal genişlemiyorsa değerlendirme sınırlı kalır.

Gerekli görülen olgularda kalın bağırsak incelemesi planlanır. Darlığın başka bir nedene bağlı olup olmadığı araştırılır.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Dışkı düzeninin sağlanması. Lif alımının artırılması ve su tüketiminin yükseltilmesi ilk basamaktır. Hafif darlıkta tek başına yeterli olabilir.

Dışkı yumuşatıcılar. Geçişi kolaylaştırmak için kullanılır. Süre hekim tarafından belirlenir.

Kademeli genişletme. Kanal, uygun ölçüde araçlarla aşamalı olarak genişletilir. Hafif ve orta darlıkta tercih edilir. İşlem tekrarlanabilir.

Cerrahi genişletme. Kanalın daralmış bölümü gevşetilir. Seçilmiş olgularda uygulanır.

Doku aktarımı ile onarım. İleri darlıkta uygulanır. Komşu bölgeden getirilen esnek doku ile kanal genişletilir.

Altta yatan hastalığın tedavisi. İltihabi bağırsak hastalığı bulunanlarda plan ilgili bölümle birlikte yürütülür.

Bölgede eşlik eden çatlak varlığında yaklaşım anal fissür sayfasında ele alınmıştır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular