Mide Küçültme Ameliyatı (Sleeve Gastrektomi)

Mide küçültme ameliyatı nedir?

Mide küçültme ameliyatı, tıp dilindeki adıyla sleeve gastrektomi, midenin bir bölümünün kalıcı olarak çıkarılması işlemidir. Geriye muz biçiminde dar bir tüp kalır. Bu tüpün hacmi eski midenin küçük bir kısmına denk gelir.

İşlemin etkisi iki yoldan ortaya çıkar. Birincisi hacim kısıtlamasıdır: küçük mide daha az gıdayla dolar ve tokluk hissi erken başlar. İkincisi hormonaldır: çıkarılan bölüm açlık hissini artıran hormonun salgılandığı alandır. Bu bölgenin alınması iştahı azaltır.

Ameliyat kapalı yöntemle yapılır. Karına açılan birkaç küçük delikten kamera ve aletler yerleştirilir. Mide, özel zımbalama cihazlarıyla kesilir ve kapatılır. Karın büyük bir kesiyle açılmaz.

Diğer obezite ameliyatlarından farkı nedir?

Sleeve gastrektomide bağırsak yolu değiştirilmez. Gıda normal sırayla mideden onikiparmak bağırsağına geçer. Gastrik baypasta ise besin geçiş yolu yeniden düzenlenir. Bu fark, emilim üzerindeki etkiyi ve vitamin eksikliği profilini değiştirir.

Cerrahi dışı seçenekler ayrı sayfalarda anlatılır. Mide balonu geçici bir yöntemdir ve çıkarıldıktan sonra etkisi sona erer. Zayıflama iğneleri hekim gözetiminde uygulanır ve bırakıldığında kilo geri alımı sıktır. Tüm seçenekler obezite ameliyatı sayfasında karşılaştırılır.

Neyi sağlar, neyi sağlamaz?

Ameliyat, kilo verme sürecini başlatan ve sürdürülebilir kılan bir araçtır. Porsiyon küçülür, açlık hissi azalır ve kilo kaybı ilk aylarda belirgin hale gelir. Tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi ve eklem şikâyetlerinde iyileşme sık görülür.

Ameliyat tek başına sonuç üretmez. Beslenme düzeni değişmezse ve fiziksel etkinlik artmazsa kilo kaybı beklenenin altında kalır. Kalan midenin hacmi sınırlıdır ancak yüksek kalorili sıvılar bu sınırı aşar.

Ameliyat bir estetik işlem değildir. Kilo kaybı sonrası deri fazlalığı ortaya çıkabilir. Bu durumda ayrı bir cerrahi değerlendirme gerekir; seçenekler karın germe ameliyatı sayfasında ele alınmıştır.

Sonuç kişiden kişiye değişir. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.

Kimler için uygun?

Aday değerlendirmesi tek bir sayıya indirgenmez. Beden kitle indeksi başlangıç noktasıdır; eşlik eden hastalıklar, kilo öyküsü ve önceki girişimler birlikte değerlendirilir.

Değerlendirmede şu başlıklar incelenir:

• Beden kitle indeksi ve kilonun süresi
• Tip 2 diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi gibi eşlik eden hastalıklar
• Diyet ve egzersizle yapılmış önceki kilo verme denemeleri
• Yeme davranışı ve psikolojik değerlendirme
• Ameliyat sonrası uzun süreli takibe uyum isteği

Ameliyat şu durumlarda uygulanmaz:

• Gebelik ve emzirme dönemi
• Tedavi edilmemiş yeme bozukluğu
• Kontrol altına alınmamış alkol veya madde kullanımı
• Ağır karaciğer yetmezliği veya ileri kalp yetmezliği
• Ameliyatı ve sonrasını kavrayamayacak durum

Ciddi reflü şikâyeti olanlarda sleeve gastrektomi ilk tercih olmayabilir. Bu grupta ameliyat öncesi endoskopi bulgusu belirleyicidir ve alternatif yöntem gündeme gelebilir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Süreç muayene ile başlar. Öykü alınır, fizik muayene yapılır ve laboratuvar tetkikleri istenir. Endoskopi ile mide iç yüzeyi değerlendirilir. Solunum ve kalp değerlendirmesi anestezi güvenliği için yapılır.

Ameliyat öncesi hazırlık diyeti uygulanır. Amaç karaciğer hacmini küçültmek ve ameliyat alanının görünürlüğünü artırmaktır. Bu diyet genellikle iki hafta sürer.

Ameliyat günü sırayla şu adımlar uygulanır:

1. Genel anestezi verilir.
2. Karına dört ile beş arasında küçük delik açılır.
3. Kamera ve cerrahi aletler yerleştirilir.
4. Midenin büyük kavisi damarsal bağlantılarından ayrılır.
5. Mideye kalibrasyon tüpü yerleştirilir ve zımbalama hattı belirlenir.
6. Mide tüp biçiminde kesilir ve zımbalanır.
7. Zımba hattının sızdırmazlığı kontrol edilir.
8. Çıkarılan mide parçası dışarı alınır ve delikler kapatılır.

Toplam süre genellikle 60 ile 90 dakika arasındadır. Hastanede kalış süresi çoğu olguda iki ile üç gündür.

İyileşme süreci

Ameliyattan sonraki ilk saatlerde ayağa kaldırma yapılır. Erken hareket, akciğer ve damar komplikasyonlarının azaltılmasında önemli bir önlemdir.

Beslenme kademeli ilerler:

• İlk günler: berrak sıvılar, küçük ve sık yudumlarla
• İkinci hafta: sıvı ve püre kıvamında gıdalar
• Üçüncü ve dördüncü hafta: yumuşak gıdalara geçiş
• Beşinci haftadan sonra: katı gıdaya kademeli dönüş

Günlük protein hedefi belirlenir ve takip edilir. Sıvı alımı yemekten ayrı zamanlarda yapılır; yemekle birlikte içilen sıvı tokluk hissini kısaltır.

Günlük hayata dönüş çoğu kişide iki ile üç hafta içindedir. Masa başı işlere dönüş daha erken olabilir. Ağır kaldırma ve karın kaslarını zorlayan hareketler ilk altı hafta ertelenir.

Kontroller birinci, üçüncü, altıncı ve onikinci ayda yapılır. Her kontrolde kilo, kan değerleri ve beslenme düzeni değerlendirilir. Vitamin ve mineral desteği kan sonucuna göre ayarlanır.

Riskler ve olası komplikasyonlar

Sleeve gastrektomi büyük bir ameliyattır ve riskleri vardır. Risklerin çoğu erken dönemde ortaya çıkar ve zamanında müdahaleyle yönetilir.

Erken dönem komplikasyonları şunlardır:

• Zımba hattından kaçak
• Kanama
• Damar içi pıhtı oluşumu ve akciğer embolisi
• Yara yeri enfeksiyonu

Geç dönemde görülebilecek durumlar şunlardır:

• Reflü şikâyetinin başlaması veya artması
• Zımba hattında darlık
• Vitamin ve mineral eksiklikleri
• Beklenenin altında kilo kaybı veya kilo geri alımı
• Kilo kaybı sonrası deri fazlalığı

Ateş, artan karın ağrısı, hızlanan nabız, nefes darlığı veya sıvı alamama durumunda vakit kaybetmeden başvurulmalıdır. Bu bulgular erken dönemde kaçak veya kanamanın habercisi olabilir.

Risklerin azaltılmasında ameliyat öncesi hazırlık, erken hareket, pıhtı önleyici tedavi ve düzenli takip belirleyicidir.

Sık sorulan sorular