Crohn Hastalığı

Crohn hastalığı nedir?

Crohn hastalığı, bağışıklık sisteminin sindirim kanalı dokusuna yönelmesiyle ortaya çıkan uzun süreli bir iltihabi hastalıktır.

Hastalık ağızdan makata kadar sindirim kanalının herhangi bir bölümünü tutabilir. En sık yerleşim ince bağırsağın son bölümü ile kalın bağırsağın başlangıcıdır.

Tutulumun iki özelliği ayırt edicidir:

Sıçramalı yerleşim. Hastalıklı bölümler arasında tümüyle sağlıklı bağırsak bölümleri bulunur.

Duvarın tüm katlarını tutma. İltihap yalnızca iç yüzeyde kalmaz, bağırsak duvarının derinine iner.

Bu iki özellik zamanla darlık, apse ve fistül gelişimini açıklar.

Hastalık nasıl seyreder?

Crohn hastalığı düz bir çizgi izlemez. Yakınmaların arttığı alevlenme dönemleri ile yakınmaların gerilediği sakinleşme dönemleri birbirini izler.

Tedavinin amacı alevlenmeyi söndürmek ve sakinleşme dönemini uzun tutmaktır. Bu nedenle yakınma olmadığı dönemlerde de takip sürer.

Neden gelişir?

Tek bir neden gösterilemez. Hastalık birden çok etkenin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar.

Bilinen etkenler şunlardır:

• Bağışıklık sisteminin bağırsak dokusuna yönelmesi
• Ailesel yatkınlık ve genetik özellikler
• Bağırsak florasındaki değişiklikler
• Sigara kullanımı
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
• Geçirilmiş bağırsak enfeksiyonları
• Beslenme düzenindeki değişiklikler

Sigara bu listede ayrı bir yer tutar. Crohn hastalığında sigara alevlenmeyi ve yeniden ameliyat gereksinimini artırır.

Risk etkeni taşımak hastalığın gelişeceği anlamına gelmez. Aynı biçimde, hiçbir etken taşımayan kişilerde de hastalık görülebilir.

Hangi belirtiler görülür?

Belirtiler tutulan bölüme göre değişir. Bu nedenle iki hastanın yakınmaları birbirinden farklı olabilir.

Sık görülen bulgular:

• Karın ağrısı ve kramp
• Uzun süren ishal
• Dışkıda kan ya da mukus
• İstem dışı kilo kaybı
• Halsizlik ve çabuk yorulma
• Kansızlık
• Ateş
• İştahsızlık
• Makat çevresinde ağrı, şişlik ve akıntı
• Karında şişkinlik ve gaz çıkaramama

Makat çevresindeki bulgular hastaların bir bölümünde ilk yakınma olabilir. Bu tablo ayrı olarak ele alınır ve Crohn fistülleri sayfasında anlatılmıştır.

Sindirim dışı bulgular da görülebilir. Eklem ağrıları, göz kızarıklığı ve deri döküntüleri bunlar arasındadır.

Bu bulguların hiçbiri tek başına tanı koydurmaz. Uzun süren ishal birçok başka nedenle de ortaya çıkabilir.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Birkaç haftadan uzun süren ishal
• Dışkıda kan görülmesi
• Gece uykudan uyandıran karın ağrısı
• İstem dışı kilo kaybı
• Ateşin eşlik ettiği karın ağrısı
• Makat çevresinde ağrı, şişlik veya akıntı
• Karında şişkinlik ile birlikte kusma ve gaz çıkaramama
• Giderek artan halsizlik ve solukluk

Karında şişkinlik, kusma ve gaz çıkışının durması birlikte görülüyorsa ivedi başvuru gerekir. Bu tablo bağırsak tıkanmasının işareti olabilir.

Ateş ile birlikte karnın belirli bir noktasında artan ağrı da beklenmeden değerlendirilmelidir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme ayrıntılı öyküyle başlar. Yakınmanın süresi, dışkılama düzeni, kilo değişimi ve aile öyküsü kaydedilir.

Muayenede karın ve makat çevresi birlikte incelenir. Kan tetkikleri ile iltihap düzeyi ve kansızlık değerlendirilir. Dışkı incelemesi enfeksiyon ayrımında kullanılır.

Endoskopik değerlendirme tanının temel basamağıdır. İnceleme sırasında alınan doku örnekleri tanıyı destekler. Ayrıntılar kolonoskopi sayfasında anlatılmıştır.

Görüntüleme yöntemleri ince bağırsak tutulumunu, darlığı ve apseyi gösterir. Yöntem seçimi bulgulara göre yapılır.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

İlaç tedavisi. Tedavinin temelidir. İlaç seçimi ve düzeni gastroenteroloji ile birlikte planlanır.

Beslenme desteği. Kilo kaybı ve besin eksikliği olan kişilerde ayrıca ele alınır.

Apsenin boşaltılması. Karın içinde ya da makat çevresinde apse varsa öncelikle boşaltılır.

Darlığın giderilmesi. Bağırsak darlıklarında bölümü koruyan onarım teknikleri değerlendirilir.

Bağırsak bölümünün çıkarılması. İlaca yanıtsız, tıkanmaya yol açan ya da delinme gelişen bölümlerde uygulanır.

Fistül cerrahisi. Makat çevresindeki fistüller ayrı bir plan gerektirir.

Düzenli takip. Sakinleşme döneminde de belirli aralıklarla kontrol yapılır.

Cerrahi kararı tek başına verilmez. Gastroenteroloji, radyoloji ve cerrahi birlikte değerlendirir.

Ameliyat sonrasında da ilaç tedavisi sürer. Cerrahi sorunlu bölümü ele alır, hastalığı ortadan kaldırmaz.

Kalın bağırsak tutulumu olan kişilerde uzun dönem tarama planı ayrıca yapılır. Bu plan tutulumun süresine ve yaygınlığına göre belirlenir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular