Tiroid Kanserleri

Tiroid kanseri nedir?

Tiroid kanseri, tiroid bezindeki hücrelerin denetimsiz çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü huylu bir hastalıktır. Çoğunlukla boyunda ele gelen bir nodül olarak fark edilir.

Hücre kökenine göre başlıca türler şunlardır:

Papiller tiroid kanseri. En sık görülen türdür. Yavaş seyreder. Boyun lenf düğümlerine yayılma eğilimi vardır; buna karşın tedaviye yanıtı iyidir.

Folliküler tiroid kanseri. İkinci sıklıkta görülür. Kan yoluyla uzak organlara yayılma eğilimi daha belirgindir.

Medüller tiroid kanseri. Bezdeki farklı bir hücre grubundan köken alır. Bir bölümü kalıtsaldır ve aile taraması gerektirir. Kan testiyle izlenebilen bir göstergesi vardır.

Anaplastik tiroid kanseri. Seyrek görülür ve hızlı ilerler. Tedavi planı çok basamaklıdır.

Lenfoma ve diğer türler. Çok seyrektir. Tedavisi cerrahi dışı yöntemlerle yürütülür.

Papiller ve folliküler türler birlikte diferansiye tiroid kanserleri olarak adlandırılır. Tedavi yaklaşımları büyük ölçüde ortaktır.

Nodül ile kanser ayrımı nasıl yapılır?

Ayrım yalnızca elle muayeneyle yapılamaz. Boyun ultrasonundaki özellikler nodülü risk gruplarına ayırır. Doku tanısı ince iğne biyopsisiyle konur. Basamaklar tiroid nodülleri sayfasında anlatılmıştır.

Neden gelişir?

Tek bir neden gösterilemez. Hastalığın gelişiminde birden çok etken birlikte rol oynar.

Bilinen risk etkenleri şunlardır:

• Genç yaşta boyun bölgesine ışın tedavisi alınması
• Nükleer serpintiye maruz kalınması
• Ailesinde tiroid kanseri bulunması
• Kalıtsal sendromların varlığı
• Kadın cinsiyet
• İleri yaş; bazı türlerde genç yaş
• Uzun süreli iyot dengesizliği
• Bezde süregelen iltihabi değişiklikler
• Aşırı kilo

Risk etkeni taşımak hastalığın gelişeceği anlamına gelmez. Aynı biçimde, hiçbir risk etkeni taşımayan kişilerde de hastalık görülebilir.

Ailesinde medüller tiroid kanseri bulunanlarda genetik değerlendirme ayrı bir başlıktır. Bu durumda aile bireylerinin taranması önerilir.

Hangi belirtiler görülür?

Erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Başka bir nedenle yapılan boyun görüntülemesinde rastlantısal olarak saptanabilir.

Görülebilecek bulgular:

• Boyunda ele gelen ve büyüyen sert kitle
• Boyun yanlarında ele gelen düğümler
• İki haftadan uzun süren ses kısıklığı
• Yutkunurken takılma ve yutma güçlüğü
• Nefes alırken zorlanma
• Boyunda basınç hissi
• Öksürük ve boğazda sürekli gıdıklanma
• Seyrek olarak boyun ağrısı

Şu özellikler ayrıntılı inceleme gerektirir: kitlenin sert kıvamlı olması, dokuya yapışık ve hareketsiz bulunması, hızla büyümesi, ses kısıklığının giderek artması.

Hormon düzeyleri çoğu olguda normaldir. Bu nedenle kan tetkiklerinin normal çıkması hastalığı dışlamaz.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Boyunda yeni fark edilen sert kitle
• Kısa sürede belirgin biçimde büyüyen nodül
• İki haftadan uzun süren ses kısıklığı
• Boyun yanlarında ele gelen düğümler
• Yutma güçlüğü veya nefes darlığı
• Genç yaşta boyun bölgesine ışın alınmış olması
• Ailesinde tiroid kanseri bulunan kişilerde ele gelen nodül

Nefes darlığı hızla ilerliyorsa acil değerlendirme gerekir. Bu durumda vakit kaybedilmemelidir.

Tedavi görmüş hastalarda boyunda yeni bir şişlik fark edilmesi de kontrol gerektirir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar. Kitlenin özellikleri, boyun lenf düğümleri ve ses kalitesi incelenir. Işın öyküsü ve aile öyküsü sorgulanır.

Kan tetkiklerinde tiroid hormon düzeyleri ölçülür. Medüller tür düşünüldüğünde ilgili gösterge çalışılır.

Boyun ultrasonu temel görüntüleme yöntemidir. Nodülün özelliklerini ve boyun lenf düğümlerini gösterir. Yaygın hastalık düşünüldüğünde tomografi eklenir.

Tanı ince iğne biyopsisiyle konur. Sonuç belirsiz kalan olgularda işlem tekrarlanır veya moleküler inceleme yapılır. Ameliyat öncesinde ses telleri değerlendirilir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Cerrahi. Tedavinin temelidir. Hastalığın yaygınlığına göre tek lobun veya bezin tamamının çıkarılması planlanır. Tutulum varsa boyun lenf düğümleri de çıkarılır. Süreç tiroid ameliyatı sayfasında anlatılmıştır.

Yakın izlem. Çok küçük, tek odaklı ve düşük riskli seçilmiş olgularda değerlendirilebilir. Karar hasta ile birlikte verilir.

Radyoaktif iyot tedavisi. Diferansiye türlerde ameliyat sonrasında kalan dokuyu ve yayılım odaklarını hedefler. Herkese uygulanmaz.

Hormon tedavisi. Ameliyat sonrası tiroid hormonu ilacı kullanılır. Doz, risk düzeyine göre ayarlanır.

Işın ve ilaç tedavileri. Seyrek görülen ve ileri evre olgularda gündeme gelir. Plan çok disiplinli olarak oluşturulur.

İzlem. Muayene, boyun ultrasonu ve kan tetkikleriyle uzun süreli takip yapılır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular