Meme Cerrahisi · İyi Huylu Meme Hastalıkları
İyi Huylu Meme Kitleleri
Memede ele gelen iyi huylu kitlelerin türleri, birbirinden nasıl ayrıldığı, hangi bulguların şüpheli sayıldığı ve izlem kararı anlatılır.
Op. Dr. Güneş Tekten yazdı ve tıbbi olarak gözden geçirdi · · Künye ve kaynaklar
Memede ele gelen kitlelerin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Fibroadenom, kist, lipom ve yağ dokusu kaynaklı değişiklikler en sık görülenlerdir. Bunların davranışı ve izlem planı birbirinden farklıdır. Ayrım muayene, ultrason ve gerektiğinde iğne biyopsisiyle yapılır. Tanısı net ve şikâyet vermeyen kitlelerde çıkarım gerekmez; izlem yeterlidir.
İyi huylu meme kitlesi nedir?
İyi huylu meme kitleleri, meme dokusunda ele gelen ancak çevre dokuya ilerlemeyen ve yayılmayan yapılardır. Ele gelen kitlelerin büyük çoğunluğu bu gruba girer.
Bu kitleler ortak bir hastalık değildir. Farklı yapılardan kaynaklanan, davranışları ve izlem planları birbirinden ayrı tablolardır.
En sık görülenler şunlardır:
Fibroadenom. Bez ve bağ dokusunun birlikte çoğalmasıyla oluşur. Genç yaşlarda sıktır. Ayrıntılar fibroadenom sayfasındadır.
Kist. İçi sıvı dolu kesedir. Yumuşak ve hareketli hissedilir. Boyutu adet döngüsüyle değişebilir. Ayrıntılar fibrokist sayfasındadır.
Yağ nekrozu. Travma veya geçirilmiş cerrahi sonrası yağ dokusundaki değişikliktir. Sert hissedilebildiği için görüntülemede kanserle karışabilir.
Lipom. Yağ dokusundan gelişen yumuşak, hareketli kitledir.
Süt kanalı papillomu. Süt kanalı içinde gelişir. Sıklıkla meme başı akıntısıyla kendini gösterir.
Filloides tümörü. Fibroadenoma benzer ancak hızlı büyüme eğilimi gösterir. Tedavisi çıkarımdır.
Neden hepsi aynı şekilde ele alınmaz?
Her kitlenin büyüme davranışı, tekrarlama eğilimi ve risk anlamı farklıdır. Bu nedenle izlem aralığı ve çıkarım kararı kitlenin türüne göre belirlenir. Görüntüleme bulgusuyla doku sonucunun uyumu her olguda ayrıca değerlendirilir.
Neden gelişir?
Ortak zemin, meme dokusunun hormonal etkilere verdiği yanıttır. Üreme çağında bez dokusu her adet döngüsünde değişir; bu süreçte bazı yapılar belirginleşir.
Katkıda bulunan başlıklar şunlardır:
- Üreme çağındaki östrojen etkisi
- Meme dokusunun hormonlara duyarlılığındaki kişisel farklar
- Süt kanallarında sıvı birikimi
- Bez ve bağ dokusunun birlikte çoğalması
- Gebelik ve emzirme dönemindeki değişimler
- Menopoz sonrası hormon tedavisi kullanımı
- Memeye alınan darbe veya geçirilmiş cerrahi
Bu kitlelerin gelişiminin beslenme alışkanlıkları, sütyen kullanımı veya deodorantla ilişkisi gösterilmemiştir.
Hangi belirtiler görülür?
En sık bulgu, kişinin kendi fark ettiği kitledir. Bir bölümü ise başka bir nedenle yapılan görüntülemede saptanır.
İyi huylu kitlelerde sık görülen özellikler:
- Düzgün sınırlı ve yuvarlak veya oval biçim
- Parmak altında kayan, hareketli yapı
- Yumuşak veya lastik kıvamında dokunuş
- Çoğunlukla ağrı vermez; bazen hafif hassastır
- Adet döngüsüyle boyut değişimi
- Üzerindeki derinin olağan görünümde olması
Şu bulgular şüpheli sayılır ve ayrı değerlendirme gerektirir:
- Sert, hareketsiz ve çevre dokuya yapışık kitle
- Sınırları belirsiz, düzensiz yapı
- Deride çekilme veya portakal kabuğu görünümü
- Meme başında yeni gelişen içe çekilme
- Tek kanaldan gelen kanlı akıntı
- Koltuk altında ele gelen sert şişlik
- Hızla büyüyen kitle
Bu ayrım elle muayeneyle kesinleşmez. Şüpheli özellik taşımayan bir kitle de görüntülemeyle doğrulanmalıdır.
Ne zaman hekime başvurulmalı?
Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:
- Memede yeni fark edilen ve adet sonrası kaybolmayan kitle
- Bilinen bir kitlenin hızla büyümesi veya sertleşmesi
- Kitlenin hareketliliğini kaybetmesi
- Deride veya meme başında görünüm değişikliği
- Kanlı ya da berrak su gibi akıntı
- Koltuk altında şişlik
- Menopoz sonrası dönemde ortaya çıkan yeni kitle
- Memede kızarıklık, ısı artışı ve ateşin birlikte bulunması
İzlem kararı verilmiş kitlelerde de planlanan kontrollere uyulmalıdır. Kitlenin davranışı ancak düzenli ölçümle anlaşılır.
Değerlendirme ve tedavi seçenekleri
Değerlendirme muayeneyle başlar. Kitlenin boyutu, sınırları, kıvamı ve hareketliliği kaydedilir. Yöntem meme muayenesi sayfasında anlatılmıştır.
Görüntüleme yaşa göre planlanır. Genç yaşlarda ultrason ilk tercihtir ve kist ile sert kitle ayrımını verir. İleri yaşta mamografi eklenir. Seçilmiş olgularda manyetik rezonans görüntüleme kullanılır.
Görüntüleme bulgusu tipik değilse veya kitle büyüyorsa meme biyopsisi ile doku tanısı konur.
Yaklaşım seçenekleri şunlardır:
İzlem. Tanısı net, küçük ve şikâyet vermeyen kitlelerde tercih edilir. Belirli aralıklarla ultrasonla ölçüm yapılır.
Kistin boşaltılması. Ağrı yaratan veya gergin kistlerde iğneyle boşaltma uygulanır. Bu işlem hem şikâyeti azaltır hem de içeriğin incelenmesine imkân verir.
Cerrahi çıkarım. Büyüyen, rahatsızlık veren, görüntülemeyle uyumsuz veya biyopside şüpheli bulunan kitlelerde uygulanır. Filloides tümörü düşünülen olgularda da tercih edilir.
Girişimsel yöntemler. Seçilmiş fibroadenomlarda görüntüleme eşliğinde vakumla çıkarma uygulanabilir.
Tanısı net olan iyi huylu kitlelerde ilaçla küçültmeye yönelik yerleşik bir tedavi bulunmamaktadır.
Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ele gelen her kitle kanser midir?
Hayır. Memede ele gelen kitlelerin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Yine de ayrım muayene ve görüntülemeyle yapılır; kendi kendine karar verilmemelidir.
İyi huylu kitle kansere dönüşür mü?
Yaygın türler dönüşmez. Yalnızca biyopside atipi saptanan sınırlı bir grup, risk değerlendirmesi açısından ayrı ele alınır ve izlem planı buna göre yapılır.
Hangi bulgular şüphelidir?
Sert, hareketsiz ve sınırları belirsiz kitle, deride çekilme, meme başında içe çekilme, kanlı akıntı ve koltuk altında şişlik şüpheli sayılır. Bu bulgularda beklenmeden başvurulmalıdır.
Kitle çıkarılmalı mı?
Her kitle çıkarılmaz. Tanısı net ve şikâyet vermeyen kitleler izlenir. Büyüme, rahatsızlık veya görüntülemede uyumsuzluk varsa çıkarım gündeme gelir.
Kist ile sert kitle nasıl ayrılır?
Ayrım ultrasonla yapılır. Kist içi sıvı dolu bir kese olarak görülür; sert kitle ise dolu bir yapı olarak izlenir. Elle muayene bu ayrımı tek başına vermez.
Kitle ağrılıysa iyi huylu mudur?
Ağrı tek başına iyi huyluluk göstergesi değildir. Kanserli kitleler çoğunlukla ağrı vermez ancak ağrılı olanlar da vardır. Karar bulguların bütünüyle verilir.
Genç yaşta kitle olur mu?
Olur. Genç yaşlarda en sık görülen kitle fibroadenomdur ve iyi huyludur. Buna rağmen her yeni kitle değerlendirilmelidir.
İzlem ne kadar sürer?
Süre kitlenin türüne ve davranışına göre belirlenir. Boyut sabit kaldığı sürece aralık uzatılabilir. Değişiklik olduğunda plan yeniden gözden geçirilir.
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Op. Dr. Güneş Tekten — Genel Cerrahi, İstanbul
Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-08
Site editörü: mail@gunestekten.com · Editoryal politikamız
Kaynaklar
Randevu
Buradaki bilgiler geneldir. Sizin durumunuzda ne anlama geldiği muayene ve gereken tetkiklerden sonra netleşir. Varsa önceki tetkik ve raporlarınızı yanınızda getirin.