Genel Cerrahi · Obezite ve Metabolik Cerrahi
Obezite Ameliyatı
Obezite cerrahisinde kullanılan yöntemler, cerrahi dışı seçenekler, aday kriterleri ve yöntem seçiminde belirleyici başlıklar karşılaştırılır.
Op. Dr. Güneş Tekten yazdı ve tıbbi olarak gözden geçirdi · · Künye ve kaynaklar
Obezite ameliyatı, ileri kilo fazlalığında mide hacminin küçültülmesi veya besin geçiş yolunun yeniden düzenlenmesi yoluyla kilo kaybı sağlayan cerrahi yöntemlerin ortak adıdır. Amaç yalnızca kilo vermek değil, eşlik eden metabolik hastalıkların seyrini iyileştirmektir. Yöntem seçimi kişiye göre yapılır.
Obezite ameliyatı nedir?
Obezite cerrahisi, metabolik cerrahi olarak da anılır. Bu ad, işlemin yalnızca kilo üzerinde değil şeker metabolizması ve tansiyon üzerinde de etki göstermesinden gelir.
Ameliyatların etkisi üç mekanizmayla ortaya çıkar. Birincisi hacim kısıtlamasıdır: küçülen mide daha az gıdayla dolar. İkincisi hormonal değişimdir; açlık hissini düzenleyen hormonların salgılandığı bölgeler etkilenir. Üçüncüsü emilim değişikliğidir ve bu mekanizma yalnızca bağırsak yolunun değiştirildiği ameliyatlarda devreye girer.
Günümüzde bu ameliyatların büyük bölümü kapalı yöntemle yapılır. Karına açılan birkaç küçük delikten kamera ve aletler yerleştirilir. Karın büyük bir kesiyle açılmaz.
Hangi yöntemler kullanılır?
Uygulamada öne çıkan yöntemler ve temel farkları aşağıdadır.
Sleeve gastrektomi (tüp mide). Midenin büyük kavis boyunca bir bölümü çıkarılır, geriye dar bir tüp kalır. Bağırsak yolu değiştirilmez. Ayrıntılı anlatım için mide küçültme ameliyatı sayfasına bakabilirsiniz.
Gastrik baypas. Midenin üst bölümünden küçük bir hazne oluşturulur ve ince bağırsağın bir bölümü bu hazneye bağlanır. Hem hacim kısıtlaması hem emilim değişikliği vardır. Reflü şikâyeti belirgin olan kişilerde gündeme gelebilir.
Mini gastrik baypas. Baypasın tek anastomozlu biçimidir. Bağlantı sayısı azdır ve işlem süresi kısalır.
Revizyon ameliyatları. Daha önce obezite ameliyatı geçirmiş, beklenen sonucu alamamış veya komplikasyon gelişmiş kişilerde yapılır. Bu ameliyatlar ilk ameliyatlara göre teknik olarak daha zordur.
Ayarlanabilir mide bandı geçmişte yaygındı. Uzun dönem sonuçları ve banda bağlı sorunlar nedeniyle günümüzde nadiren tercih edilir.
Ameliyatsız seçenekler nerede durur?
Her kişide cerrahi ilk basamak değildir. Cerrahi dışı yöntemler ayrı sayfalarda ele alınır:
- Mide balonu: endoskopiyle yerleştirilen geçici bir yöntemdir.
- Mide botoksu: mide kas duvarına uygulanan, etkisi sınırlı süreli bir işlemdir.
- Zayıflama iğneleri: hekim gözetiminde uygulanan ilaç tedavileridir.
- Zayıflama yöntemleri: tüm seçeneklerin bir arada değerlendirildiği sayfadır.
Bu yöntemlerin ortak özelliği etkinin uygulama süresine bağlı olmasıdır. Uygulama sona erdiğinde ve beslenme düzeni değişmediğinde kilo geri alımı sık görülür.
Aday değerlendirmesi nasıl yapılır?
Değerlendirme tek bir ölçüye indirgenmez. Şu başlıklar birlikte incelenir:
- Beden kitle indeksi ve kilo fazlalığının süresi
- Tip 2 diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi ve karaciğer yağlanması gibi eşlik eden hastalıklar
- Diyet, egzersiz ve ilaçla yapılmış önceki denemeler
- Yeme davranışı ve psikolojik değerlendirme
- Reflü şikâyeti ve endoskopi bulgusu
- Önceki karın ameliyatları
- Uzun süreli takibe uyum isteği
Ameliyat şu durumlarda uygulanmaz: gebelik ve emzirme dönemi, tedavi edilmemiş yeme bozukluğu, kontrol altına alınmamış alkol veya madde kullanımı, ağır karaciğer veya kalp yetmezliği ve süreci kavrayamayacak durum.
Yöntem seçiminde ne belirleyicidir?
Seçim kişinin klinik tablosuna göre yapılır. Belirleyici başlıklar şunlardır:
- Reflü durumu. Belirgin reflü ve endoskopide özofajit varlığında tüp mide ilk tercih olmayabilir.
- Tip 2 diyabet süresi. Uzun süreli diyabette bağırsak yolunun değiştirildiği yöntemler gündeme gelebilir.
- Başlangıç kilosu. Çok yüksek beden kitle indeksinde aşamalı yaklaşım planlanabilir.
- Önceki ameliyatlar. Karın içi yapışıklık teknik seçimi doğrudan etkiler.
- Beslenme alışkanlığı. Tatlı ağırlıklı beslenme düzeni yöntem tercihini değiştirebilir.
- Takibe uyum. Emilim değişikliği olan yöntemler daha sıkı vitamin takibi gerektirir.
Bu başlıkların hepsi muayenede birlikte değerlendirilir. Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez; bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.
Ameliyat sonrası ne olur?
İlk günlerde beslenme berrak sıvılarla başlar ve kademeli olarak ilerler. Sıvı, püre, yumuşak ve katı gıda sıralaması izlenir. Günlük protein hedefi belirlenir ve takip edilir.
Vitamin ve mineral desteği uzun süreli kullanılır. B12, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat düzeyleri düzenli izlenir. Emilim değişikliği olan yöntemlerde bu takip daha sıkı yapılır.
Kontroller birinci, üçüncü, altıncı ve onikinci ayda yapılır. Sonraki yıllarda yılda bir kez sürdürülür. Fiziksel etkinliğin kademeli artırılması sürecin ayrılmaz parçasıdır.
Riskler nelerdir?
Obezite ameliyatları büyük cerrahi girişimlerdir. Erken dönemde kaçak, kanama, damar içi pıhtı ve yara enfeksiyonu görülebilir. Geç dönemde reflü, darlık, vitamin eksiklikleri, beklenenin altında kilo kaybı ve kilo geri alımı gündeme gelebilir.
Ateş, artan karın ağrısı, hızlanan nabız, nefes darlığı veya sıvı alamama durumunda vakit kaybetmeden başvurulmalıdır.
Değerlendirmeyi kim yapar?
Bu sayfa Op. Dr. Güneş Tekten tarafından hazırlanmıştır. Kendisi genel cerrahi uzmanıdır. Muayene randevusu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Obezite ameliyatı kimler için düşünülür?
Beden kitle indeksi belirli bir eşiğin üzerinde olan ve diyet ile egzersizle kalıcı sonuç alamamış kişilerde düşünülür. Tip 2 diyabet, hipertansiyon veya uyku apnesi gibi eşlik eden hastalıkların varlığı eşiği aşağı çeker. Karar tek bir sayıya değil, bütün değerlendirmeye dayanır.
Hangi obezite ameliyatı yöntemi seçilir?
Seçim kişiye özeldir. Başlangıç kilosu, eşlik eden hastalıklar, reflü şikâyeti, önceki karın ameliyatları ve beslenme alışkanlıkları birlikte değerlendirilir. Aynı yöntem her kişide uygun olmaz.
Ameliyatsız yöntemler yeterli olur mu?
Bazı kişilerde olur. Mide balonu ve ilaç tedavileri, cerrahi düşünülmeyen veya cerrahiye hazırlık gereken olgularda kullanılır. Bu yöntemlerin etkisi uygulama sürdüğü sürece devam eder ve bırakıldığında kilo geri alımı sık görülür.
Obezite ameliyatı diyabeti düzeltir mi?
Tip 2 diyabette belirgin iyileşme sık bildirilir. Bazı kişilerde ilaç ihtiyacı azalır veya ortadan kalkar. Ancak bu sonuç herkeste aynı düzeyde görülmez ve diyabet süresi ile pankreas rezervine bağlıdır.
Ameliyattan sonra takip ne kadar sürer?
Takip ömür boyudur. İlk yıl daha sık, sonraki yıllarda yılda bir kez kontrol yapılır. Kan değerleri, vitamin düzeyleri ve beslenme düzeni her kontrolde değerlendirilir.
Ameliyat sonrası kilo geri alınabilir mi?
Alınabilir. Porsiyon kontrolü sürdürülmediğinde, yüksek kalorili sıvılar tüketildiğinde ve fiziksel etkinlik azaldığında kilo geri alımı görülür. Düzenli takip bu riski azaltır.
Kaç gün hastanede kalınır?
Yöntem ve kişiye göre değişir. Sleeve gastrektomide çoğu olguda iki ile üç gündür. Bağırsak yolu değiştirilen ameliyatlarda bu süre bir miktar uzayabilir.
Ameliyat öncesi hangi hazırlıklar yapılır?
Kan tetkikleri, endoskopi, karın ultrasonu, solunum ve kalp değerlendirmesi yapılır. Beslenme ve psikolojik değerlendirme sürece dahil edilir. Karaciğer hacmini küçültmek için hazırlık diyeti uygulanır.
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Op. Dr. Güneş Tekten — Genel Cerrahi, İstanbul
Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-08
Site editörü: mail@gunestekten.com · Editoryal politikamız
Kaynaklar
Randevu
Buradaki bilgiler geneldir. Sizin durumunuzda ne anlama geldiği muayene ve gereken tetkiklerden sonra netleşir. Varsa önceki tetkik ve raporlarınızı yanınızda getirin.