Kolon Kanseri

Kolon kanseri nedir?

Kalın bağırsak, sindirimin son bölümünde su ve tuz emilimini üstlenen organdır. İç yüzeyi sürekli yenilenen bir hücre tabakasıyla kaplıdır.

Bu tabakada zamanla küçük çıkıntılar oluşabilir. Bunlara polip denir ve büyük bölümü iyi huyludur.

Bazı polipler yıllar içinde değişim geçirir. Denetimsiz çoğalma başladığında kanser ortaya çıkar.

Hastalığın seyrinde iki nokta belirleyicidir:

Duvara ilerleme. Tümör bağırsak duvarında ne kadar derine indiyse evre o ölçüde yükselir.

Lenf düğümü tutulumu. Çevredeki lenf düğümlerine yayılım tedavi planını doğrudan etkiler.

Kalın bağırsağın son bölümüne rektum denir. Rektum kanseri ayrı bir başlık olarak ele alınır.

Poliplerin çıkarılması neden önemlidir?

Kolonoskopi sırasında görülen polip aynı seansta çıkarılabilir. Bu işlem hem tanı sağlar hem de ileride kanser gelişme olasılığını azaltır.

Poliplerin tamamı kansere dönüşmez. Ancak hangisinin dönüşeceği önceden bilinemez. Bu nedenle görülen polipler çıkarılır ve incelenir. Sonuç bir sonraki kolonoskopinin zamanını belirler.

Neden gelişir?

Tek bir neden gösterilemez. Hastalığın gelişiminde kalıtsal yatkınlık ve yaşam biçimi birlikte rol oynar.

Bilinen risk etkenleri şunlardır:

• İleri yaş
• Ailesinde kolon kanseri veya polip bulunması
• Kalıtsal polip ve kanser sendromları
• Uzun süreli ülseratif kolit veya Crohn hastalığı
• Daha önce kolon polibi çıkarılmış olması
• İşlenmiş ve kırmızı et ağırlıklı beslenme
• Lifli gıdaların az tüketilmesi
• Hareketsiz yaşam ve aşırı kilo
• Sigara ve düzenli alkol kullanımı
• Şeker hastalığı

Risk etkeni taşımak hastalığın gelişeceği anlamına gelmez. Aynı biçimde, hiçbir risk etkeni taşımayan kişilerde de hastalık görülebilir.

Ailesinde genç yaşta kolon kanseri bulunan kişilerde genetik değerlendirme gündeme gelir. Bu durumda tarama daha erken başlatılır.

Hangi belirtiler görülür?

Erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Bulgular genellikle tümör büyüdükçe ortaya çıkar.

Görülebilecek bulgular:

• Dışkılama düzeninde süregelen değişiklik
• Dışkının incelmesi
• Dışkıda kan veya siyah renk
• Karında geçmeyen ağrı, kramp ve şişkinlik
• Tuvalet sonrası tam boşalmama hissi
• Nedeni açıklanamayan kansızlık
• Sürekli yorgunluk ve halsizlik
• İstemeden kilo kaybı
• Bulantı ve kusma

Sol taraftaki tümörler daha erken dönemde dışkılama değişikliği yapar. Sağ taraftakiler ise çoğunlukla kansızlıkla fark edilir.

Bu bulguların hiçbiri tek başına tanı koydurmaz. Aynı bulgular iyi huylu hastalıklarda da görülür.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Dışkıda kan görülmesi
• Dört haftadan uzun süren dışkılama değişikliği
• Nedeni açıklanamayan kansızlık saptanması
• İstemeden kilo kaybı
• Karında geçmeyen ağrı ve şişkinlik
• Ailesinde kolon kanseri bulunan kişilerde yeni yakınmalar
• Tarama testinde anormal sonuç çıkması

Karın şişliği ile birlikte gaz ve dışkı çıkışının durması acil bir tablodur. Bu durumda vakit kaybedilmemelidir.

Yakınması olmayan kişilerde de tarama önerilir. Tarama, belirti çıkmadan önce hastalığı yakalamayı amaçlar.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar. Karın incelenir, makat muayenesi yapılır ve aile öyküsü sorgulanır.

Kan tetkiklerinde kansızlık ve karaciğer değerleri incelenir. Tedavi öncesinde bir kan göstergesi ölçülür ve izlemde karşılaştırma için kullanılır.

Tanının temeli kolonoskopidir. İşlem sırasında şüpheli alandan parça alınır. Yaygınlığın belirlenmesi için tomografi çekilir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Cerrahi. Yayılmamış hastalıkta tedavinin temelidir. Tümörlü bağırsak bölümü, besleyici damarları ve çevre lenf düğümleri birlikte çıkarılır. Uygun olgularda kapalı yöntem tercih edilir.

Endoskopik çıkarma. Yalnızca yüzeyde kalan çok erken lezyonlarda seçilmiş olgularda uygulanır. Patoloji sonucuna göre ek cerrahi gerekebilir.

Kemoterapi. Lenf düğümü tutulumu bulunan ve riskli görülen olgularda ameliyat sonrasında planlanır. Yaygın hastalıkta ana tedavi yöntemidir.

Hedefe yönelik ve bağışıklık tedavileri. Tümörün moleküler özelliklerine göre gündeme gelir. Karar patoloji ve genetik incelemeyle verilir.

Karaciğer ve akciğer yayılımına yönelik cerrahi. Seçilmiş olgularda uygulanır. Süreç karaciğer metastazları sayfasında anlatılmıştır.

Damar yolu portu. Uzun süreli ilaç tedavisi planlanan hastalarda takılır. Ayrıntılar kemoterapi portu sayfasındadır.

Tedavi kararı çok disiplinli bir kurulda alınır. Cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi ve patoloji birlikte değerlendirir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular