Rektosel

Rektosel nedir?

Rektum, kalın bağırsağın makat yoluna açılan son bölümüdür. Kadınlarda önünde vajina bulunur ve iki organ ince bir doku katmanıyla ayrılır.

Bu katman zayıfladığında rektum öne doğru cepleşir. Ortaya çıkan tabloya rektosel denir.

Cepleşmenin yarattığı sorun mekaniktir. Dışkı ilerlerken bu cebe dolar ve makat yoluna yönelmez. Ikınma arttıkça cep daha da genişler.

Değerlendirmede iki nokta belirleyicidir:

Cebin derinliği. Muayene ve görüntülemede ölçülür. Yakınmanın şiddetiyle her zaman orantılı değildir.

Boşalma bozukluğunun eşlik etmesi. Pelvik taban kaslarının uyumsuz çalışması tabloyu ağırlaştırır.

Küçük bir rektosel neden yakınma yapmayabilir?

Rektum duvarında hafif bir cepleşme birçok kişide bulunur. Bu bulgu tek başına hastalık anlamına gelmez.

Yakınma, cebin dışkıyı tutacak kadar derinleşmesiyle ortaya çıkar. Boşalma bozukluğu eşlik ettiğinde tablo daha erken belirginleşir. Bu nedenle tedavi kararı ölçüye değil yakınmaya göre verilir.

Neden gelişir?

Tek bir neden gösterilemez. Destek dokusunun zayıflaması ve uzun süren ıkınma birlikte rol oynar.

Bilinen risk etkenleri şunlardır:

• Doğumlara bağlı pelvik taban zayıflığı
• Zorlu ve uzun süren doğum eylemi
• Doğum sırasında makat çevresindeki dokunun yırtılması
• Uzun süreli kabızlık ve ıkınma
• Menopoz sonrası doku desteğinin azalması
• Daha önce geçirilmiş pelvik ameliyatlar
• Rahim alınması sonrası destek düzeninin değişmesi
• Aşırı kilo
• Sürekli öksürüğe yol açan hastalıklar
• İleri yaş

Risk etkeni taşımak sarkmanın gelişeceği anlamına gelmez. Aynı biçimde, hiçbir risk etkeni taşımayan kişilerde de sarkma görülebilir.

Kabızlığın düzeltilmesi bu tabloda hem koruyucu hem de tedavi edici bir adımdır. Ayrıntılar kabızlık sayfasında anlatılmıştır.

Hangi belirtiler görülür?

Bulgular çoğunlukla dışkılama sırasında ortaya çıkar. Küçük cepler sessiz kalabilir.

Görülebilecek bulgular:

• Dışkılama sırasında uzun süre ıkınma
• Tam boşalmama hissi
• Boşaltmak için parmakla yardım gereği
• Makat çevresinde tıkanma hissi
• Dışkılamanın birkaç kez tekrarlanması
• Leğen bölgesinde baskı hissi
• Vajina arka duvarında ele gelen kabarıklık
• Makat çevresinde ıslaklık
• Dışkıda mukus görülmesi
• Cinsel yaşamda rahatsızlık

Boşaltmak için elle yardım gereği bu tabloya özgü bir bulgudur. Değerlendirme ertelenmemelidir.

Bu bulguların hiçbiri tek başına tanı koydurmaz. Aynı bulgular pelvik taban kaslarının uyumsuz çalışmasında da görülür.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Boşaltmak için sürekli elle yardım gereği
• Uzun süren ve artan ıkınma
• Vajina arka duvarında ele gelen kabarıklık
• Dışkıda kan görülmesi
• Dışkılama düzeninde süregelen değişiklik
• Gaz veya dışkı tutmakta zorlanma
• Leğen bölgesinde geçmeyen baskı hissi

Dışkıda kan görülmesi her yaşta araştırılmalıdır. Bulgu rektosele bağlanmadan önce kalın bağırsak değerlendirilir.

Aynı dönemde idrar yakınmaları da varsa pelvik taban bütünlüklü incelenir. Ön bölüm bulguları sistosel sayfasında anlatılmıştır.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme ayrıntılı öyküyle başlar. Ikınma süresi, elle yardım gereği ve doğum öyküsü kaydedilir.

Muayenede makat bölgesi incelenir. Ikınma sırasında cepleşme değerlendirilir ve derinliği belirlenir. Tutma gücü de ölçülür.

Gerektiğinde ek incelemeler eklenir. Boşalma bozukluğu düşünülen olgularda dışkılama görüntülemesi ve pelvik taban ölçümleri planlanır. Kalın bağırsağın değerlendirilmesi için kolonoskopi yapılır.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Kabızlığın düzeltilmesi. Her hastada ilk basamaktır. Lif ve sıvı alımı artırılır, ıkınma azaltılır.

Dışkılama alışkanlığının düzenlenmesi. Ikınma süresi kısaltılır. Oturma düzeni gözden geçirilir.

Geri bildirim eşliğinde pelvik taban çalışması. Kasların uyumsuz kasıldığı olgularda uygulanır. Birçok hastada cerrahi gereğini ortadan kaldırır.

Halka desteği. Eşlik eden sarkması bulunan hastalarda seçenek olarak değerlendirilir.

Makat yolundan onarım. Zayıflamış doku katmanı güçlendirilir. Yakınmaları belirgin olan hastalarda gündeme gelir.

Vajina yolundan onarım. Ön bölümde de sarkma bulunan hastalarda tercih edilebilir. Planlama jinekoloji ile birlikte yapılır.

Karın içinden cerrahi. Rektumun kendisinde de sarkma varsa değerlendirilir. Ayrıntılar makat sarkması sayfasındadır.

Tedavi basamaklı yürütülür. Cerrahi, önce uygulanan yöntemlerden yarar görmeyen hastalarda gündeme gelir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular