Crohn Fistülleri

Crohn fistülü nedir?

Crohn hastalığında iltihap bağırsak duvarının derin katlarına iner. Zamanla duvarı aşarak komşu dokuya doğru bir yol açabilir.

Bu yola fistül denir. Fistül, bağırsak ile deri arasında ya da bağırsak ile komşu bir organ arasında oluşan anormal bir bağlantıdır.

En sık görülen biçim makat çevresindeki fistüllerdir. Bu tablo hastaların bir bölümünde Crohn hastalığının ilk bulgusu olabilir.

Fistüller yerleşimlerine göre ayrılır:

Makat çevresi fistülleri. Bağırsağın son bölümü ile makat çevresindeki deri arasında oluşur.

Bağırsaklar arası fistüller. İki bağırsak bölümü arasında bağlantı gelişir.

Komşu organa açılan fistüller. Mesane ve kadınlarda üreme organlarına doğru yol açabilir.

Apse ile ilişkisi nedir?

Fistüller çoğunlukla bir apse ile başlar. Bölgede biriken iltihap dışarı çıkacak bir yol arar.

Bu yol açıldığında apse boşalır ve geride kalıcı bir kanal kalır. Bu nedenle apse ve fistül birbirini izleyen iki tablo olarak değerlendirilir.

Neden gelişir?

Temel neden zemindeki Crohn hastalığıdır. Fistül, hastalığın bağırsak duvarının derinine inmesiyle ortaya çıkar.

Gelişimi kolaylaştıran etkenler şunlardır:

• Hastalığın kalın bağırsak ve makat bölümünü tutması
• Makat çevresinde apse gelişmesi
• Hastalığın uzun süre etkin seyretmesi
• İlaç tedavisinin aksaması
• Sigara kullanımı
• Geçirilmiş makat bölgesi ameliyatları
• Uzun süren ishal ve bölgedeki tahriş

Sigara bu listede ayrı bir yer tutar. Crohn hastalığında sigara hastalığın seyrini olumsuz etkiler.

Makat çevresinde fistül görülen her kişide Crohn hastalığı bulunmaz. Ayrım inceleme ile yapılır ve anal fistül sayfasında ayrıca anlatılmıştır.

Hangi belirtiler görülür?

Bulgular fistülün yerleşimine göre değişir. Makat çevresindeki fistüllerde yakınmalar belirgindir.

Sık görülen bulgular:

• Makat çevresinde süren akıntı
• Deride küçük bir ağız ve çevresinde kabarıklık
• Bölgede ağrı ve zonklama
• Oturmakta zorlanma
• İç çamaşırda leke ve koku
• Bölgede şişlik ve kızarıklık
• Ateş ve titreme
• Halsizlik ve iştahsızlık
• Dışkılama sırasında artan rahatsızlık

Süren akıntı en sık dile getirilen yakınmadır. Akıntının kesilip yeniden başlaması fistülün tıkanıp yeniden açılmasıyla ilgilidir.

Ateş ve giderek artan ağrı apse gelişiminin işareti olabilir. Bu tablo beklenmeden değerlendirilmelidir.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Makat çevresinde yeni başlayan akıntı
• Bölgede giderek artan ağrı ve şişlik
• Ateş ve titreme
• Oturmayı engelleyen zonklayıcı ağrı
• Bölgede kızarıklık ve ısı artışı
• Dışkı ya da gazın idrar yoluyla gelmesi
• Kadınlarda üreme yolundan dışkı benzeri akıntı
• Halsizlik ile birlikte yakınmaların hızla artması

Ateş, artan şişlik ve zonklayıcı ağrının birlikteliği ivedi başvuru gerektirir. Bu tablo apse gelişiminin işareti olabilir.

İdrar ya da üreme yolundan gaz veya dışkı benzeri akıntı gelmesi de beklenmeden değerlendirilmelidir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme ayrıntılı öyküyle başlar. Crohn hastalığının süresi, kullanılan ilaçlar ve geçirilmiş girişimler kaydedilir.

Muayenede makat çevresi incelenir. Görüntüleme fistülün yolunu, kollarını ve makat kaslarıyla ilişkisini gösterir. Endoskopik değerlendirme bağırsak içindeki hastalık etkinliğini ortaya koyar.

Tedavi iki koldan yürütülür. Bir yandan zemindeki hastalık ilaçla baskılanır, öte yandan fistülün kendisi cerrahi olarak ele alınır.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Apsenin boşaltılması. Apse varsa öncelikli ve gecikmeye gelmeyen basamaktır.

Seton uygulaması. Fistül yoluna ince bir bağ yerleştirilir. Akıntının dışarı çıkması sağlanır ve apse yinelemesi önlenmeye çalışılır.

İlaç tedavisi. Zemindeki hastalığın baskılanması iyileşmenin ön koşuludur. Düzen gastroenteroloji ile birlikte planlanır.

Fistül yolunun kapatılması. İltihap sakinleştikten sonra uygun olgularda değerlendirilir. Yöntem, makat kaslarını koruyacak biçimde seçilir.

Yara bakımı. Bölgenin temiz ve kuru tutulması iyileşmeye katkı sağlar. Ayrıntılar yara bakımı sayfasında anlatılmıştır.

Stoma açılması. Yaygın ve yanıt alınamayan olgularda bölgeyi dinlendirmek için geçici olarak gündeme gelebilir.

Düzenli takip. Tekrarlama sık görüldüğü için belirli aralıklarla kontrol yapılır.

Tedavi planı tek başına verilmez. Gastroenteroloji, radyoloji ve cerrahi birlikte karar verir.

Zemindeki hastalığın genel çerçevesi Crohn hastalığı sayfasında anlatılmıştır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular