Karaciğer Kanseri

Karaciğer kanseri nedir?

Karaciğer, karnın sağ üst bölümünde yer alan en büyük iç organdır. Kanın süzülmesi, safra üretimi ve pıhtılaşma maddelerinin yapımı görevleri arasındadır.

Organın kendi hücrelerinde başlayan denetimsiz çoğalma karaciğer kanserini oluşturur. En sık görülen tür karaciğer hücrelerinden gelişendir. Safra kanalı hücrelerinden gelişen tür ayrı değerlendirilir.

Bu hastalık çoğunlukla hazırlayıcı bir zemin üzerinde ortaya çıkar. Uzun süren iltihap ve yağlanma dokuyu yıllar içinde sertleştirir. Sertleşen zeminde hücre yenilenmesi bozulur.

Hastalığın seyrinde iki nokta belirleyicidir:

Tümörün özellikleri. Odak sayısı, boyutu ve damarlarla ilişkisi tedavi seçeneklerini belirler.

Karaciğerin çalışma kapasitesi. Kalan sağlam dokunun görevini sürdürebilmesi cerrahi kararını doğrudan etkiler.

Karaciğer kanseri neden sertleşmiş dokuda daha sık görülür?

Sertleşme, uzun süren hasar sonrasında ortaya çıkar. Hasar gören hücreler sürekli yenilenmeye çalışır.

Bu hızlı ve tekrarlayan yenilenme sırasında hücre yapısında hatalar birikir. Hataların birikmesi denetimsiz çoğalma olasılığını artırır. Bu nedenle sertleşmiş karaciğeri bulunan kişilerde düzenli izlem planlanır.

Neden gelişir?

Tek bir neden gösterilemez. Enfeksiyon, yağlanma ve yaşam biçimi birlikte rol oynar.

Bilinen risk etkenleri şunlardır:

• Uzun süreli hepatit B enfeksiyonu
• Uzun süreli hepatit C enfeksiyonu
• Karaciğer sertleşmesi
• Karaciğer yağlanması
• Düzenli ve yoğun alkol kullanımı
• Şeker hastalığı
• Aşırı kilo
• Küflenmiş tahıl ve kuruyemişte bulunan toksinlere maruz kalma
• Bazı kalıtsal karaciğer hastalıkları
• İleri yaş

Risk etkeni taşımak hastalığın gelişeceği anlamına gelmez. Aynı biçimde, hiçbir risk etkeni taşımayan kişilerde de hastalık görülebilir.

Hepatit enfeksiyonlarının tedavi edilmesi ve aşılanma bu hastalıkta en güçlü koruyucu adımlardır. Alkolün bırakılması da riski zaman içinde azaltır.

Hangi belirtiler görülür?

Erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Odaklar sıklıkla izlem görüntülemesinde fark edilir.

Görülebilecek bulgular:

• Karnın sağ üst bölümünde dolgunluk ve ağrı
• Sağ omuza vuran ağrı
• İştah kaybı
• İstemeden kilo kaybı
• Sürekli yorgunluk
• Bulantı
• Gözlerde ve ciltte sararma
• Karında sıvı toplanmasına bağlı şişlik
• Bacaklarda ödem
• Ciltte kolay morarma
• Karın üst bölümünde ele gelen sertlik

Sararma ve karın şişliği çoğunlukla ileri tabloda görülür. Erken odaklar sessiz seyreder.

Bu bulguların hiçbiri tek başına tanı koydurmaz. Aynı bulgular karaciğer sertleşmesinin kendisinde de görülür.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Karaciğer sertleşmesi bulunan kişilerde genel durumun bozulması
• Gözlerde ve ciltte sararma
• Karında hızla gelişen şişlik
• İstemeden kilo kaybı
• Karnın sağ üst bölümünde geçmeyen ağrı
• Görüntülemede karaciğerde yeni odak saptanması
• Hepatit taşıyıcılığı bilinen kişilerde yeni yakınmalar

Kusmayla birlikte kan gelmesi ve bilinç bulanıklığı acil bir tablodur. Bu durumda vakit kaybedilmemelidir.

Hepatit taşıyıcılığı veya karaciğer sertleşmesi bulunan kişilerde izlem programına uyulmalıdır. Odakların erken saptanması tedavi seçeneklerini genişletir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar. Karın incelenir, sararma ve sıvı toplanması aranır.

Kan tetkiklerinde karaciğer değerleri, pıhtılaşma ve hepatit göstergeleri incelenir. Tümöre özgü bir kan göstergesi de ölçülür.

Görüntülemenin temeli özel protokollü tomografi ve manyetik rezonanstır. Bu incelemeler odağın kanlanma özelliğini gösterir. Bulgular tipik olduğunda tanı görüntülemeyle konabilir. Şüpheli olgularda iğne biyopsisi eklenir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Cerrahi. Karaciğerin çalışma kapasitesi yeterli olan seçilmiş hastalarda tedavinin temelidir. Tümörlü bölüm sağlam sınırla birlikte çıkarılır.

Karaciğer nakli. Belirli ölçütleri karşılayan hastalarda gündeme gelir. Hem tümörü hem de hazırlayıcı zemini tedavi eder.

Isıyla yakma yöntemleri. Küçük ve sayıca sınırlı odaklarda uygulanır. Cerrahiye uygun görülmeyen hastalarda seçenek olur.

Damar yolundan bölgesel tedaviler. Tümörü besleyen atardamar üzerinden uygulanır. Orta evre hastalıkta sık kullanılır.

Sistemik ilaç tedavileri. Yayılmış hastalıkta ana yaklaşımdır. Karar karaciğerin çalışma kapasitesine göre verilir.

Odaklanmış ışın tedavisi. Seçilmiş olgularda diğer yöntemlere ek olarak değerlendirilir.

Damar yolu portu. Uzun süreli ilaç tedavisi planlanan hastalarda takılır. Ayrıntılar kemoterapi portu sayfasındadır.

Tedavi kararı çok disiplinli bir kurulda alınır. Cerrahi, tıbbi onkoloji, radyoloji, girişimsel radyoloji ve gastroenteroloji birlikte değerlendirir.

Başka organdan yayılan odaklar bu hastalıktan ayrı ele alınır. Ayrım karaciğer metastazları sayfasında anlatılmıştır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular