Karaciğer Metastazları

Karaciğer metastazı nedir?

Karaciğer, karnın sağ üst bölümünde yer alan büyük bir organdır. Kanın süzülmesi, besinlerin işlenmesi ve pıhtılaşma maddelerinin üretimi görevleri arasındadır.

Bağırsaklardan gelen kanın tamamı önce karaciğerden geçer. Bu dolaşım düzeni karaciğeri yayılım için sık tutulan bir organ hâline getirir.

Başka bir organdaki tümörden ayrılan hücreler kan yoluyla taşınır. Karaciğerde tutunup çoğaldıklarında metastaz odakları oluşur.

Metastaz, karaciğerin kendi kanseri değildir. Odaklar kaynak organın hücre yapısını taşır. Bu nedenle tedavi de kaynak tümöre göre planlanır.

Hastalığın seyrinde iki nokta belirleyicidir:

Odakların dağılımı. Sayı, boyut ve karaciğer içindeki yerleşim cerrahi kararını belirler.

Kaynak tümörün durumu. Ana tümörün denetim altında olup olmaması tedavi planını değiştirir.

Karaciğerde kitle görülmesi her zaman metastaz mıdır?

Hayır. Karaciğerde sık görülen kitlelerin büyük bölümü iyi huyludur.

Kist, damar yumağı ve iyi huylu düğümler bunların başında gelir. Ayrım görüntüleme özellikleriyle yapılır. Kanser öyküsü bulunan kişilerde şüpheli her odak ayrıntılı incelenir. Kesin ayrım gerektiğinde doku örneği alınır.

Neden gelişir?

Metastaz, kaynak tümörden ayrılan hücrelerin karaciğere yerleşmesiyle gelişir. Süreç kendi başına bir hastalık değil, mevcut hastalığın ilerlemesidir.

En sık kaynak organlar şunlardır:

• Kalın bağırsak ve rektum
• Mide
• Pankreas
• Meme
• Akciğer
• Nöroendokrin tümörler
• Yumuşak doku sarkomları
• Böbrek
• Yumurtalık
• Deri kaynaklı melanom

Kaynak organ kanseri bulunması metastaz gelişeceği anlamına gelmez. Aynı biçimde, erken evrede yakalanan birçok hastada karaciğer hiç tutulmaz.

Yayılım olasılığı ana tümörün evresine ve biyolojik özelliklerine bağlıdır. Bu nedenle ameliyat sonrası izlem düzenine uyulması önem taşır.

Hangi belirtiler görülür?

Erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Odaklar sıklıkla izlem görüntülemesinde fark edilir.

Görülebilecek bulgular:

• Karnın sağ üst bölümünde dolgunluk ve rahatsızlık
• Sağ omuza vuran ağrı
• İştah kaybı
• İstemeden kilo kaybı
• Sürekli yorgunluk
• Bulantı
• Gözlerde ve ciltte sararma
• İdrarın koyulaşması
• Yaygın kaşıntı
• Karında sıvı toplanmasına bağlı şişlik
• Bacaklarda ödem

Sararma ve karın şişliği çoğunlukla ileri tabloda görülür. Erken odaklar sessiz seyreder.

Bu bulguların hiçbiri tek başına tanı koydurmaz. Aynı bulgular safra kesesi hastalıkları ve karaciğer yağlanmasında da görülür.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Kanser öyküsü bulunan kişilerde yeni ortaya çıkan karın ağrısı
• Gözlerde ve ciltte sararma
• İstemeden kilo kaybı
• Karaciğer kan değerlerinde nedeni açıklanamayan yükselme
• Görüntülemede karaciğerde yeni odak saptanması
• İzlem kan göstergesinde yükselme
• Karında hızla gelişen şişlik

Sararmaya ateş ve titreme eklenmişse acil değerlendirme gerekir. Bu tablo safra yolu iltihabına işaret edebilir.

Kanser tedavisi görmüş kişilerde izlem programına uyulmalıdır. Odakların erken saptanması tedavi seçeneklerini genişletir.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar. Karın incelenir, kilo değişimi ve önceki tedaviler kaydedilir.

Kan tetkiklerinde karaciğer değerleri, pıhtılaşma ve kansızlık incelenir. Kaynak tümöre özgü kan göstergeleri ölçülür.

Görüntülemenin temeli özel protokollü tomografi ve manyetik rezonanstır. Bu incelemeler odak sayısını, boyutunu ve damarlarla ilişkisini gösterir. Gerektiğinde ileri görüntüleme ve iğne biyopsisi eklenir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

Cerrahi. Odakların tamamının çıkarılabildiği hastalarda tedavinin temelidir. Karaciğerin bir bölümü tümörle birlikte alınır. Geride yeterli sağlam doku bırakılması zorunludur.

Aşamalı cerrahi. Kalacak hacim yetersiz olduğunda uygulanır. Önce sağlam bölümün büyümesi sağlanır, ardından çıkarma yapılır.

Isıyla yakma yöntemleri. Küçük ve sayıca sınırlı odaklarda uygulanır. Cerrahiye ek olarak ya da onun yerine gündeme gelir.

İlaç tedavisi. Birçok hastada tedavi bu basamakla başlar. Amaç odakları küçültmek ve cerrahiyi mümkün kılmaktır.

Damar yolundan bölgesel tedaviler. Seçilmiş olgularda karaciğeri besleyen atardamar üzerinden uygulanır.

Odaklanmış ışın tedavisi. Cerrahiye uygun görülmeyen sınırlı odaklarda seçenek olarak değerlendirilir.

Damar yolu portu. Uzun süreli ilaç tedavisi planlanan hastalarda takılır. Ayrıntılar kemoterapi portu sayfasındadır.

Tedavi kararı çok disiplinli bir kurulda alınır. Cerrahi, tıbbi onkoloji, radyoloji ve girişimsel radyoloji birlikte değerlendirir.

Kaynak tümörün türü planı doğrudan etkiler. Kalın bağırsak kaynaklı odaklarda cerrahi daha sık gündeme gelir. Süreç kolon kanseri sayfasında ayrıca anlatılmıştır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular