Granülomatöz Mastit

Granülomatöz mastit nedir?

Granülomatöz mastit, meme dokusunda granülom adı verilen iltihabi düğümlerin oluşmasıyla giden bir hastalıktır. Bu düğümler bağışıklık hücrelerinin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar.

Hastalık iyi huyludur. Ancak sert kitle, deride kızarıklık ve meme başında içe çekilme gibi bulgularla kanseri taklit edebilir. Bu nedenle klinik izlenim tek başına yeterli değildir.

Altta yatan belirli bir neden gösterilemediğinde idiyopatik granülomatöz mastit adı verilir. Bu adlandırma, tüberküloz ve mantar enfeksiyonları gibi bilinen nedenlerin dışlanmasından sonra kullanılır.

Tipik olarak üreme çağındaki kadınlarda görülür. Çoğu olguda doğum ve emzirme öyküsü vardır; hastalık genellikle bu dönemden birkaç yıl sonra ortaya çıkar.

Bakteriyel mastitten farkı nedir?

Bakteriyel mastit hızlı başlar, ateşle seyreder ve antibiyotikle geriler. Granülomatöz mastit ise daha yavaş ilerler, ateş her zaman bulunmaz ve antibiyotiğe yanıt vermez. Ayrım doku incelemesiyle netleşir.

Neden gelişir?

Kesin mekanizma tam olarak aydınlatılmamıştır. Öne çıkan görüş, süt kanallarından çevre dokuya sızan salgıya karşı bağışıklık sisteminin verdiği yanıttır.

İlişkilendirilen başlıklar şunlardır:

• Doğum ve emzirme sonrası dönem
• Süt kanallarındaki tıkanıklık ve salgı sızıntısı
• Hormonal etkiler
• Sigara kullanımı
• Bazı ilaçların kullanımı
• Bağışıklık sisteminde düzensizliğe yol açan durumlar

Belirli bir mikroorganizmanın hastalığı doğrudan başlattığı gösterilememiştir. Bazı olgularda özel bir bakteri türü saptanır; bu durum tedavi planını değiştirebilir.

Hastalığın bulaşıcı olmadığı ve beslenmeyle ilişkili olmadığı bilinmektedir.

Hangi belirtiler görülür?

Bulgular çoğunlukla tek memede ve yavaş ilerleyen bir seyirle ortaya çıkar.

Sık görülen bulgular:

• Ele gelen sert, düzensiz sınırlı ve ağrılı kitle
• Deride kızarıklık veya morumsu renk değişikliği
• Şişliğin zamanla büyümesi
• Deride açılan yaralar ve süreklilik gösteren akıntı
• Meme başında içe çekilme
• Koltuk altında ele gelen şişlik
• Antibiyotiğe rağmen düzelmeyen tablo

Bazı olgularda eklem ağrısı ve bacaklarda kızarık nodüller gibi meme dışı bulgular eşlik edebilir.

Şu özellikler bu hastalığın ayırt edici işaretleridir:

• Tekrarlayan ve dalgalı seyir
• Aynı bölgede yeniden açılan yaralar
• Uygulanan antibiyotik tedavilerine kalıcı yanıt alınamaması

Bu bulgular kanser ayrımını zorunlu kılar; klinik izlenimle yetinilmez.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

Şu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır:

• Memede yeni fark edilen sert kitle
• Antibiyotik tedavisine rağmen bir hafta içinde düzelmeyen kızarıklık
• Deride açılan ve kapanmayan yara
• Süreklilik gösteren akıntı
• Meme başında yeni gelişen içe çekilme
• Aynı bölgede tekrarlayan iltihabi tablo
• Ateşin yükselmesi ve genel durumun bozulması

Tanı konmuş hastalarda tedavi sırasında yeni şişlik ortaya çıkması da kontrol gerektirir. İlaç tedavisi hekim onayı olmadan bırakılmamalıdır.

Değerlendirme ve tedavi seçenekleri

Değerlendirme muayeneyle başlar; kitlenin özellikleri, deri bulguları ve koltuk altı incelenir. Yöntem meme muayenesi sayfasında anlatılmıştır.

Görüntülemede ultrason ilk tercihtir. Yaşa göre mamografi eklenir. Seçilmiş olgularda manyetik rezonans görüntüleme kullanılır. Görüntüleme bulguları kanserle örtüşebildiği için tek başına belirleyici değildir.

Tanı meme biyopsisi ile konur. Kalın iğne biyopsisi tercih edilir. Alınan doku hem granülom yapısı yönünden incelenir hem de tüberküloz ve mantar enfeksiyonları açısından değerlendirilir.

Yaklaşım seçenekleri şunlardır:

İzlem. Şikâyeti hafif ve sınırlı olan olgularda tercih edilebilir. Hastalığın bir bölümü zaman içinde kendiliğinden geriler. Bu süreçte düzenli kontrol yapılır.

İltihap baskılayıcı tedavi. Yaygın ve şikâyet veren olgularda bağışıklık yanıtını baskılayan tedaviler kullanılır. Süre ve doz hekim tarafından belirlenir; yan etkiler nedeniyle yakın takip gerekir.

Apsenin boşaltılması. İrin toplanması varsa ultrason eşliğinde iğneyle boşaltılır. Geniş kesiler yara iyileşmesini güçleştirdiği için mümkün olduğunca kaçınılır.

Antibiyotik. Yalnızca ek bakteriyel enfeksiyon geliştiğinde veya doku incelemesinde özel bir mikroorganizma saptandığında kullanılır.

Cerrahi çıkarım. İlk seçenek değildir. Sınırlı, tek odaklı ve diğer yöntemlere yanıt vermeyen olgularda değerlendirilir. Geniş çıkarımlar yara sorunları ve tekrar riski taşır.

Destekleyici başlıklar. Sigaranın bırakılması, ağrı kontrolü ve yara bakımı tedavinin ayrılmaz parçalarıdır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular