Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi

Sentinel lenf nodu biyopsisi nedir?

Meme dokusundaki lenf sıvısı belirli bir yol izleyerek koltuk altındaki lenf düğümlerine ulaşır. Bu yolun ilk durağına sentinel lenf nodu denir. Hastalık koltuk altına yayılacaksa önce bu düğüme ulaşması beklenir.

İşlemde memeye bir işaretleyici madde verilir. Madde lenf yolunu izleyerek ilk durak düğümünde birikir. Cerrah bu düğümü küçük bir kesiyle çıkarır ve patoloji incelemesine gönderir.

Elde edilen bilgi tedavi planını doğrudan etkiler. Düğümde tutulum yoksa koltuk altına ek girişim çoğunlukla gerekmez. Tutulum varsa ışın ve ilaç tedavisi planı buna göre şekillenir.

İşaretleme için kullanılan yöntemler şunlardır:

Radyoaktif işaretleyici. Nükleer tıp bölümünde uygulanır. Ameliyat sırasında özel bir cihazla düğüm saptanır.

Boya yöntemi. Memeye verilen boya lenf yolunu görünür kılar. Ciltte ve idrarda geçici renk değişikliği yapabilir.

Manyetik işaretleyici. Radyoaktif madde kullanılmadan aynı amaca ulaşmayı sağlar. Bazı merkezlerde tercih edilir.

Koltuk altı diseksiyonundan farkı nedir?

Koltuk altı diseksiyonunda bölgedeki lenf düğümlerinin tamamına yakını çıkarılır. Bu yöntem kolda şişlik, hareket kısıtlılığı ve his kaybı riskini artırır. Sentinel yönteminde ise yalnızca birkaç düğüm alınır; elde edilen bilgi uygun olgularda aynı değeri taşır.

Neyi sağlar, neyi sağlamaz?

İşlemin sağladıkları:

• Koltuk altında tutulum olup olmadığını gösterir
• Hastalığın evresinin belirlenmesine katkı verir
• Işın ve ilaç tedavisi planını yönlendirir
• Gereksiz koltuk altı boşaltmalarının önüne geçer
• Kol şişliği riskini belirgin biçimde azaltır

İşlemin sağlamadıkları:

• Tedavi işlevi görmez
• Hastalığın vücuttaki yaygınlığını tek başına göstermez
• Kol şişliği riskini tümüyle ortadan kaldırmaz
• Her olguda ek girişim gerekmeyeceğini garanti etmez

Nadiren işaretleyici madde ilk durak düğümüne ulaşmaz. Bu durumda koltuk altının değerlendirilmesi için farklı bir yönteme geçilir.

Kimler için uygundur?

Uygun görülen durumlar:

• Erken evre meme kanseri tanısı almış ve koltuk altı muayenesi ile görüntülemesi normal olan kişiler
• Meme koruyucu cerrahi planlanan uygun olgular
• Mastektomi planlanan ve koltuk altı klinik olarak temiz olan olgular
• Geniş yaygınlıkta kanal içi kanser nedeniyle mastektomi yapılacak olgular
• İlaç tedavisi sonrası koltuk altı yanıtı uygun bulunan seçilmiş olgular

Uygun olmayan veya ek değerlendirme gerektiren durumlar:

• Koltuk altında biyopsiyle kanıtlanmış yaygın tutulum
• İşaretleme maddesine bilinen ağır alerji öyküsü
• Daha önce koltuk altına yapılmış geniş cerrahi girişim
• Gebelik; yöntem seçimi buna göre planlanır
• Memeye ve koltuk altına daha önce uygulanmış ışın tedavisi

Karar, meme biyopsisi sonucu ve görüntüleme bulguları birlikte ele alınarak konseyde verilir.

İşlem nasıl yapılır?

İşaretleme. Ameliyattan önce memeye işaretleyici madde verilir. Radyoaktif yöntemde bu işlem nükleer tıp bölümünde yapılır ve lenf yolunun görüntüsü alınır. Boya yönteminde madde ameliyathanede verilir.

Anestezi. İşlem genel anestezi altında yapılır. Çoğu olguda meme ameliyatıyla aynı seansta gerçekleştirilir.

Düğümün bulunması. Koltuk altında küçük bir kesi yapılır. İşaretleyici maddenin biriktiği düğüm cihazla veya görsel olarak saptanır.

Çıkarım. İşaretlenen düğüm ve varsa ona komşu şüpheli düğümler çıkarılır. Genellikle bir ila üç düğüm alınır.

İnceleme. Örnekler patoloji bölümüne gönderilir. Bazı merkezlerde ameliyat sırasında hızlı inceleme yapılır; nihai sonuç ayrıntılı raporla verilir.

Sonlandırma. Kesi katmanlar hâlinde kapatılır. Yalnızca bu işlem yapıldığında dren çoğunlukla gerekmez.

İşlem süresi tek başına yapıldığında yarım saat ile kırk beş dakika arasındadır.

Sonrasında ne olur?

İlk hafta. Koltuk altında ağrı, gerginlik ve morarma olabilir. Soğuk uygulama ve basit ağrı kesiciler yeterlidir. Kol dinlendirilir ancak tümüyle hareketsiz bırakılmaz.

İlk ay. Hekimin önerdiği kol egzersizlerine başlanır. Bu egzersizler omuz hareket açıklığının korunmasında belirleyicidir. Ağır kaldırma bir süre ertelenir.

Sonuç süreci. Patoloji raporu birkaç iş günü içinde çıkar. Rapor, meme ameliyatının sonucuyla birlikte değerlendirilir ve tedavi planı konseyde netleşir.

Uzun dönemde kolun korunmasına yönelik önlemler önerilir: ağır yük taşımaktan kaçınma, kesici alet yaralanmalarına dikkat etme ve kolda şişlik fark edildiğinde gecikmeden başvurma.

Meme tarafındaki cerrahi süreç meme koruyucu cerrahi ve mastektomi sayfalarında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Riskler ve dikkat edilecekler

Erken dönemde:

• Koltuk altında ağrı ve gerginlik
• Morarma ve şişlik
• Yara yerinde sıvı birikmesi
• Nadiren enfeksiyon
• Boya yönteminde ciltte geçici renklenme
• Çok seyrek olarak işaretleyici maddeye alerjik tepki

Geç dönemde:

• Kolun iç yüzünde his azalması
• Omuz hareketlerinde geçici kısıtlılık
• Koltuk altında gergin bant hissi
• Kolda şişlik; bu işlemden sonra görülme olasılığı düşüktür
• İşaretlenen düğümün bulunamaması ve ek girişim gereksinimi

Şu bulgularda vakit kaybetmeden başvurulmalıdır: yara yerinde artan kızarıklık ve akıntı, ateş yüksekliği, hızla büyüyen şişlik, kolda ani ortaya çıkan ödem ve gerginlik.

Riskin azaltılmasında erken dönemde kol egzersizlerine başlanması, yara bakımı önerilerine uyulması ve kontrol randevularının aksatılmaması belirleyicidir.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.

Sık sorulan sorular