Mastektomi Ameliyatı

Mastektomi nedir?

Mastektomi, memedeki bez dokusunun göğüs duvarından ayrılarak tamamen çıkarılmasıdır. İşlemin kapsamı deri örtüsünün ve meme başının korunup korunmamasına göre değişir.

Uygulamada öne çıkan biçimler şunlardır:

Basit mastektomi. Meme dokusu, meme başı ve üzerindeki deri bir bölümüyle birlikte çıkarılır. Koltuk altına yönelik geniş bir girişim yapılmaz.

Modifiye radikal mastektomi. Meme dokusuna ek olarak koltuk altı lenf düğümleri de çıkarılır. Lenf düğümü tutulumunun belirgin olduğu olgularda gündeme gelir.

Deri koruyucu mastektomi. Meme dokusu çıkarılırken deri örtüsü büyük ölçüde korunur. Bu teknik eş zamanlı onarımı kolaylaştırır.

Meme ucu koruyucu mastektomi. Deri örtüsüne ek olarak meme başı da korunur. Ayrıntılar meme ucu koruyucu mastektomi sayfasındadır.

Koruyucu mastektomi ne demektir?

Genetik yatkınlık taşıyan bazı kişilerde hastalık ortaya çıkmadan önce meme dokusunun çıkarılması gündeme gelebilir. Bu karar genetik danışmanlık, ayrıntılı risk değerlendirmesi ve kişinin bilgilendirilmiş tercihiyle verilir. Cerrahi dışı takip seçenekleri de aynı görüşmede ele alınır.

Neyi sağlar, neyi sağlamaz?

Mastektomi, meme dokusunun tamamının çıkarılmasını sağlar. Bu nedenle memede kalan dokuya bağlı tekrar olasılığı belirgin biçimde azalır. Ayrıca çoğu olguda ışın tedavisi gerekliliğini ortadan kaldırır; ancak bu her olgu için geçerli değildir.

Ameliyat, hastalığın vücudun başka bölgelerine ulaşmış olma olasılığını ortadan kaldırmaz. Patoloji sonucuna göre ilaç tedavileri planlanabilir.

Meme dokusunun tamamının çıkarılması, meme koruyucu cerrahiye kıyasla daha iyi bir sağkalım sonucu vermez. Uygun olgularda meme koruyucu cerrahi ile ışın tedavisi benzer sonuç verir. Yöntem seçimi bu nedenle tıbbi gerekliliğe dayanır.

Ameliyat sonrası göğüs duvarında düz bir yüzey ve kesi izi oluşur. Onarım yapıldığında hacim yeniden oluşturulur; ancak onarılmış meme dokunun kendi hissini birebir taşımaz.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.

Kimler için uygun?

Mastektomi şu durumlarda gündeme gelir:

• Tümörün meme hacmine oranının yüksek olması
• Memenin farklı çeyreklerinde birden fazla tümör odağı bulunması
• Görüntülemede yaygın mikrokalsifikasyon saptanması
• Meme koruyucu girişimlere rağmen cerrahi sınırın temizlenememesi
• Aynı memeye daha önce ışın tedavisi uygulanmış olması
• Işın tedavisinin uygulanamadığı durumlar
• Tümörün deriye veya göğüs duvarına ulaşmış olması
• Yüksek riskli genetik yatkınlık taşıyıcılığı
• Kişinin bilgilendirildikten sonraki tercihi

Ameliyat şu durumlarda ertelenir veya planı değiştirilir: genel anesteziye uygun olmayan genel durum, kontrol altına alınmamış ciddi kalp veya akciğer hastalığı ve aktif yaygın enfeksiyon.

Eş zamanlı onarım kararında ise şu başlıklar öne çıkar: planlanan ışın tedavisi, sigara kullanımı, şeker hastalığı, deri örtüsünün kanlanma durumu ve ameliyat süresinin uzamasına uygunluk.

İşlem nasıl yapılır?

Hazırlık aşamasında görüntüleme, biyopsi ve konsey değerlendirmesi tamamlanır. Onarım planlanan olgularda ameliyat öncesi ayrıntılı planlama yapılır ve kesi hatları işaretlenir.

Ameliyat günü sırasıyla şu adımlar izlenir:

1. Genel anestezi uygulanır.
2. Planlanan kesi açılır; deri koruyucu tekniklerde kesi daha sınırlı tutulur.
3. Meme dokusu deri altından ve göğüs kasından ayrılır.
4. Meme dokusunun tamamı çıkarılır ve yön belirtir biçimde işaretlenerek patolojiye gönderilir.
5. Koltuk altı değerlendirmesi yapılır; önce sentinel lenf düğümü incelenir.
6. Gerekli olgularda koltuk altı lenf düğümleri geniş biçimde çıkarılır.
7. Eş zamanlı onarım planlandıysa uygulanır; ayrıntılar meme rekonstrüksiyonu sayfasındadır.
8. Kanama kontrolü yapılır, dren yerleştirilir ve katmanlar kapatılır.

Toplam süre çoğu olguda 1,5 ile 3 saat arasındadır. Onarım eklendiğinde süre uzar.

İyileşme süreci

İlk günlerde ağrı kontrolü, dren takibi ve kol pozisyonu ön plandadır. Hastanede kalış süresi çoğu olguda bir ile üç gündür.

Taburculuk sonrası izlenen başlıklar şunlardır:

• Dren sıvısının günlük miktarı ve rengi
• Kesi hattında kızarıklık, akıntı veya ısı artışı
• Göğüs duvarında sıvı toplanması
• Kolda şişlik veya gerginlik hissi
• Omuz hareket açıklığındaki değişim

Kol egzersizleri erken dönemde, hekimin belirlediği sınırlar içinde başlatılır. Bu program iyileşmenin ilerlemesine göre kademeli olarak genişletilir. Ağır kaldırma ilk haftalarda ertelenir.

Dren alındıktan sonra bile göğüs duvarında berrak sıvı toplanabilir. Gerektiğinde bu sıvı boşaltılır; tekrarlayabilir ve genellikle zamanla azalır.

Patoloji sonucu bir ile iki hafta içinde çıkar. Ek tedavi planı bu rapora göre konseyde belirlenir. Günlük hayata dönüş çoğu olguda iki ile dört hafta arasında olur.

Riskler ve olası komplikasyonlar

Erken dönemde görülebilecek durumlar:

• Kanama ve göğüs duvarında kan toplanması
• Yara yeri enfeksiyonu
• Berrak sıvı toplanması
• Deri kenarlarında kanlanma bozukluğu ve yara açılması
• Genel anesteziye bağlı istenmeyen etkiler

Geç dönemde görülebilecek durumlar:

• Kolda şişlik
• Göğüs duvarında ve kol iç yüzünde uyuşukluk
• Omuz hareketlerinde kısıtlılık
• Kesi izinin beklenenden belirgin olması
• Ameliyat bölgesinde kronik ağrı
• Onarım yapılan olgularda kapsül sertleşmesi veya implanta bağlı sorunlar

Ateş, artan ağrı, kesi hattından akıntı, deride renk değişikliği, kolda hızlı gelişen şişlik veya nefes darlığı durumunda vakit kaybetmeden başvurulmalıdır.

Riskin azaltılmasında ameliyat öncesi hazırlığın eksiksiz yapılması, sigaranın bırakılması, kan şekeri kontrolü, erken hareket ve egzersiz programına uyum belirleyicidir.

Sık sorulan sorular