Vakum Yardımlı Pansuman

Vakum yardımlı pansuman nedir?

Yara iyileşmesi, uygun nem düzeyi ve düzenli sıvı boşalmasıyla desteklenir. Açık kalan geniş yaralarda bu denge kolayca bozulur.

Vakum yardımlı pansumanda yara boşluğuna gözenekli bir sünger yerleştirilir. Üzeri şeffaf bir örtüyle kapatılır ve sistem sızdırmaz hâle getirilir.

Örtüye takılan bir boru aracılığıyla kontrollü negatif basınç uygulanır. Yara sıvısı bir toplama kabına çekilir.

Uygulamanın hedeflediği başlıklar:

Sıvının uzaklaştırılması. Yara yatağında biriken sıvı sürekli olarak boşaltılır.

Kenarların yaklaştırılması. Negatif basınç yara kenarlarını birbirine doğru çeker.

Ortamın korunması. Kapalı sistem yarayı dış etkenlerden ayırır.

Kapalı cerrahi yaraların üzerine koruyucu amaçla uygulanan biçimleri de tanımlanmıştır. Bu kullanım seçilmiş risk gruplarında değerlendirilir.

Sistem neden sızdırmaz olmalıdır?

Negatif basınç ancak kapalı bir ortamda oluşabilir. Örtüde küçük bir açıklık kaldığında basınç düşer ve uygulama hedefine ulaşmaz. Bu nedenle örtünün cilde tam oturması ve kenarların düzgün yapışması önemlidir. Kaçak fark edildiğinde sistem yenilenir.

Neler beklenebilir?

Uygulama sürdürüldükçe yara yatağında kademeli değişiklikler gözlenir.

Beklenebilecek değişiklikler:

• Yara sıvısının kontrol altına alınması
• Yara ölçüsünde kademeli küçülme
• Yara yatağında dolgunlaşma
• Çevre ciltteki ıslanmanın azalması
• Pansuman değişim sıklığının azalması
• Kokunun gerilemesi

Değişimin hızı yaranın ölçüsüne, derinliğine ve altta yatan sağlık durumuna bağlıdır.

Şeker hastalığı, damar hastalıkları ve beslenme yetersizliği süreci uzatabilir. Bu başlıklar birlikte ele alınır.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve muayene olmadan öngörülemez. Bu nedenle sayfada sonuç taahhüdü verilmez.

Kimler için uygundur?

Uygunluk yaranın özelliklerine göre belirlenir.

Değerlendirmede öne çıkan başlıklar:

• Karın duvarı cerrahisi sonrası açık kalan yaralar
• Akıntısı bol olan geniş yaralar
• Kapanması için hazırlanması gereken yara yatakları
• Doku aktarımı öncesinde hazırlık gereken olgular
• Yara iyileşmesi güç seyreden risk grupları

Uygun olmayan durumlar da vardır:

• Ölü dokunun temizlenmemiş olması
• Yara yatağında açıkta damar veya organ bulunması
• Tedavi edilmemiş kemik iltihabı
• Bölgedeki tümöral hastalıklar
• Kontrol altına alınmamış kanama
• Örtünün yapıştırılamayacağı cilt sorunları

Kan sulandırıcı kullanan kişilerde uygulama ayrıca değerlendirilir. Bu grupta izlem sıklaştırılır.

Karar hekim değerlendirmesiyle verilir. Uygulama, altta yatan sorunun tedavisinin yerine geçmez.

İşlem nasıl yapılır?

Süreç yaranın ayrıntılı değerlendirilmesiyle başlar.

Değerlendirme. Yaranın ölçüsü, derinliği ve yatağın durumu kaydedilir. Dolaşım ve cilt bütünlüğü incelenir.

Hazırlık. Ölü doku temizlenir. Gerekli görülürse kültür alınır. Çevre cilt kurulanır.

Koruma. Yara çevresindeki sağlam cilt koruyucu bir katmanla desteklenir. Bu, tahrişi azaltır.

Süngerin yerleştirilmesi. Gözenekli sünger yara boşluğuna uygun ölçüde kesilerek yerleştirilir. Sünger sağlam cilde taşırılmaz.

Örtünün kapatılması. Şeffaf örtü yaranın üzerine ve çevresine yapıştırılır. Kenarların sızdırmaz olması sağlanır.

Bağlantı. Örtüde açılan noktadan boru bağlanır. Boru toplama kabına ve cihaza ulaştırılır.

Basıncın verilmesi. Cihaz çalıştırılır. Süngerin çöktüğü ve sistemin sızdırmadığı gözle doğrulanır.

Kayıt. Yara ölçüsü, görünüm ve akıntı miktarı kaydedilir. Bir sonraki değişim zamanı planlanır.

Yerleştirme çoğunlukla yirmi ile kırk beş dakika arasında sürer. Süre yaranın genişliğine göre değişir.

Yenileme çoğunlukla iki ile dört günde bir yapılır. Sıklık akıntı miktarına göre belirlenir.

İzlem süreci nasıl ilerler?

Sistem takılıyken bölgenin korunması gerekir.

İlk gün. Sistemin çalıştığı ve süngerin çöktüğü kontrol edilir. Rahatsızlık düzeyi sorgulanır.

Ara dönem. Toplama kabındaki sıvının miktarı ve görünümü izlenir. Cihazın uyarı verip vermediği takip edilir.

Değişim günleri. Sünger çıkarılır, yara yatağı değerlendirilir ve sistem yenilenir. Ölçüler kaydedilir.

Sonlandırma. Yara kapanmaya uygun hâle geldiğinde uygulama sonlandırılır. Ardından uygun pansuman düzenine geçilir.

İyileşmeyi destekleyen başlıklar:

• Yeterli ve dengeli beslenmek
• Sigarayı bırakmak
• Şeker düzenini korumak
• Bölgeye baskı uygulanmasından kaçınmak
• Boruyu katlanmaktan korumak
• Kontrol randevularına gitmek

Bölgenin ıslatılmaması gerekir. Duş için verilecek izin hekim tarafından bildirilir.

Sonrasındaki bakım düzeni yara bakımı sayfasında anlatılmıştır.

Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler

Uygulamanın olası istenmeyen etkileri vardır. Bunlar başlangıçta ayrıntılı anlatılır.

Erken dönemde görülebilenler:

• Örtünün yapıştığı ciltte tahriş ve kızarıklık
• Değişim sırasında ağrı
• Yara kenarlarında hassasiyet
• Sistemde kaçak oluşması
• Az miktarda kanama

Geç dönemde görülebilenler:

• Süngerin yara yatağına yapışması
• Yarada iltihabi tablonun derinleşmesi
• Çevre ciltte kalıcı renk değişikliği
• İyileşmede beklenenden yavaş seyir

Şu bulgular ortaya çıktığında vakit kaybetmeden başvurulmalıdır: ateşin yükselmesi, toplama kabına belirgin kanama gelmesi, bölgede hızla artan ağrı, kızarıklığın yayılması ve kötü kokunun belirginleşmesi. Bu belirtiler ek değerlendirme gerektirir.

Riskin azaltılmasında süngerin sağlam cilde taşırılmaması, sistemin sızdırmazlığının korunması, değişim aralıklarına uyulması ve beslenme desteğinin sürdürülmesi belirleyicidir. Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular